Μ. ΆΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑ

H εκπαίδευση του

13χρονου Αλέξανδρου 

 από τον Αριστοτέλη

ξεκίνησε το 343 π.χ.x. στο Βασιλικό Γυμνάσιο της Μίεζας (κοντά στη σημερινή Νάουσα). Εκεί, στο ειδυλλιακό Άλσος των Νυμφών, ο κορυφαίος φιλόσοφος διαμόρφωσε για περίπου τρία χρόνια τη σκέψη του μελλοντικού στρατηλάτη και των υπόλοιπων νεαρών Μακεδόνων ευγενών (όπως ο Ηφαιστίωνας και ο Πτολεμαίος). 

Οι συζητήσεις και τα μαθήματά τους δεν γίνονταν σε στεγνές αίθουσες, αλλά συχνά κατά τη διάρκεια περιπάτων (περιπατητική μέθοδος), καλύπτοντας ένα τεράστιο εύρος θεμάτων

• Αριστοτέλης δίδαξε στον Αλέξανδρο ότι η αρετή βρίσκεται στη μεσότητα ανάμεσα στα δύο άκρα (π.χ. η ανδρεία είναι το μέσο ανάμεσα στη δειλία και το θράσος). 
• Η δίκαιη διακυβέρνηση: Συζητούσαν για τη δομή των πολιτευμάτων. Ο Αριστοτέλης τόνιζε ότι ένας ηγεμόνας πρέπει να κερδίζει την αφοσίωση των πολιτών μέσω της δικαιοσύνης και της ηθικής ανωτερότητας, και όχι μέσω του τρόμου. 

2. Ομηρικά Έπη και Ποίηση

• Η «Διορθωμένη Ιλιάδα»: Ο Αριστοτέλης επιμελήθηκε προσωπικά ένα αντίγραφο της Ιλιάδας για τον Αλέξανδρο (γνωστό ως «εκ του νάρθηκος»).
• Το πρότυπο του Αχιλλέα: Μέσα από αναλύσεις, ο Αλέξανδρος ταυτίστηκε με τον Αχιλλέα (από την πλευρά της μητέρας του), υιοθετώντας το ιδανικό της ηρωικής δόξας και της αριστείας. 

3. Ρητορική, Λογική και «Εριστική» Διαλεκτική

• Εντοπισμός σοφισμάτων: Ο φιλόσοφος εκπαίδευσε τον μαθητή του στο πώς να αναγνωρίζει τα λογικά σφάλματα και πώς να δομεί αδιαπέραστα επιχειρήματα. 
• Η εριστική μέθοδος: Μέσα από υποθετικούς διαλόγους και αντιλογίες, ο Αλέξανδρος έμαθε να σκέφτεται γρήγορα, να αμύνεται λεκτικά και να πείθει τα πλήθη, μια δεξιότητα καθοριστική για τη μετέπειτα πολιτική του πορεία
  
  . Φυσικές Επιστήμες, Ιατρική και Γεωγραφία
• Παρατήρηση της Φύσης: Ο Αριστοτέλης εμφύσησε στον Αλέξανδρο την αγάπη για τη βοτανολογία, τη ζωολογία και τη γεωγραφία. Αυτό εξηγεί γιατί κατά την εκστρατεία του στην Ασία, ο Αλέξανδρος είχε μαζί του επιστήμονες που κατέγραφαν άγνωστα είδη και έστελναν δείγματα πίσω στον δάσκαλό του.
• Ιατρικές γνώσεις: Ο Αλέξανδρος διδάχθηκε τη θεωρία της ιατρικής σε τέτοιο βαθμό που, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, συχνά συνταγογραφούσε θεραπείες ή φάρμακα για τους άρρωστους φίλους του.

Το ιστορικό παράδοξο και η ρήξη

Αν και ο Αλέξανδρος δήλωσε αργότερα ότι «στον πατέρα μου οφείλω το ζην, αλλά στον δάσκαλό μου το ευ ζην», οι δύο άνδρες διαφώνησαν ριζικά σε ένα θεμελιώδες ζήτημα: 

Ο Αριστοτέλης συμβούλευε τον Αλέξανδρο να συμπεριφέρεται στους Έλληνες ως ηγεμόνας και στους «βαρβάρους» ως δεσπότης (σαν να ήταν ζώα ή φυτά). Ο Αλέξανδρος απέρριψε αυτή την ιδέα στην πράξη, επιλέγοντας να ενσωματώσει τους ξένους πολιτισμούς και να δημιουργήσει μια οικουμενική αυτοκρατορία μέσω της ανάμειξης των λαών.

Η σχέση του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τον πατέρα του, Φίλιππο Β΄ της Μακεδονίας, ήταν μια από τις πιο εκρηκτικές, πολύπλοκες και ανταγωνιστικές σχέσεις της παγκόσμιας ιστορίας.

Χαρακτηριζόταν από έναν βαθύ συγκρουσιακό θαυμασμό, όπου η αγάπη και η ανάγκη για αναγνώριση εναλλάσσονταν με τη ζήλια, την καχυποψία και τον φόβο.

1. Ο Ανταγωνισμός για τη Δόξα

Ο νεαρός Αλέξανδρος δεν φοβόταν τον πατέρα του, αλλά τον ανταγωνιζόταν. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, κάθε φορά που έφταναν νέα σταθερών επιτυχιών και κατακτήσεων του Φιλίππου, ο Αλέξανδρος δεν χαιρόταν. Έλεγε στενοχωρημένος στους φίλους του:

«Παιδιά, ο πατέρας μου θα τα προλάβει όλα. Δεν θα αφήσει σε εμένα και σε εσάς κανένα μεγάλο και λαμπρό έργο να επιδείξουμε».

2. Το Περιστατικό με τον Βουκεφάλα (Η Στιγμή της Αναγνώρισης)

Όταν ο Φίλιππος αρνήθηκε να αγοράσει το άγριο και ατίθασο άλογο, τον Βουκεφάλα, επειδή κανείς δεν μπορούσε να το ιππεύσει, ο 12χρονος Αλέξανδρος στοιχημάτισε ότι θα τα καταφέρει. Παρατήρησε ότι το άλογο φοβόταν τη σκιά του, το γύρισε προς τον ήλιο και το δάμασε.

• Η αντίδραση του Φιλίππου: Έκλαψε από συγκίνηση, τον φίλησε στο κεφάλι και του είπε την ιστορική φράση: «Γιε μου, ζήτα δικό σου βασίλειο αντάξιο σου, γιατί η Μακεδονία είναι πολύ μικρή για σένα».

3. Η Πολιτική και Οικογενειακή Ρήξη

Η σχέση τους κλονίστηκε θανάσιμα όταν ο Φίλιππος αποφάσισε να παντρευτεί την Κλεοπάτρα (μια νεαρή Μακεδόνισσα ευγενή), παραγκωνίζοντας τη μητέρα του Αλεξάνδρου, Ολυμπιάδα.

• Ο καβγάς στο συμπόσιο: Στο γλέντι του γάμου, ο θείος της νύφης, Άτταλος, ευχήθηκε ο γάμος να γεννήσει έναν «νόμιμο διάδοχο» για τον θρόνο της Μακεδονίας. Ο Αλέξανδρος, εξοργισμένος, του πέταξε ένα ποτήρι φωνάζοντας: «Άθλιε, εμάς για νόθους μας περνάς;».
• Η πτώση του Φιλίππου: Ο Φίλιππος σηκώθηκε με το σπαθί του να επιτεθεί στον Αλέξανδρο, αλλά λόγω του μεθυσιού και ενός παλιού του τραύματος στο πόδι, σκόνταψε και έπεσε. Τότε ο Αλέξανδρος τον ειρωνεύτηκε δημόσια: «Δείτε τον άνθρωπο που ετοιμάζεται να περάσει από την Ευρώπη στην Ασία, και δεν μπορεί να περάσει από το ένα κρεβάτι στο άλλο!».