Η κατάληξη του Κέφαλου

Η Πρόκρις, πριγκίπισσα της Αθήνας (κόρη του βασιλιά Ερεχθέα), είχε παντρευτεί τον όμορφο κυνηγό Κέφαλο και ήταν πολύ ερωτευμένοι.

 

Ωστόσο,

ο Κέφαλος

 άρχισε να αμφιβάλλει για την πίστη της. Για να τη δοκιμάσει, μεταμφιέστηκε σε έναν ξένο πλούσιο έμπορο, επέστρεψε στο σπίτι τους και προσπάθησε να την αποπλανήσει προσφέροντάς της πανάκριβα δώρα. 

Όταν η Πρόκρις λύγισε μπροστά στα πλούτη και ήταν έτοιμη να υποκύψει, ο Κέφαλος αποκάλυψε την πραγματική του ταυτότητα. Γεμάτη ντροπή και ταπείνωση που την παγίδευσε ο άντρας της, η Πρόκρις εγκατέλειψε αμέσως την Αθήνα. 

Μετά την φυγή της, η Πρόκρις εντάχθηκε για ένα διάστημα στη συνοδεία της θεάς του κυνηγιού, της Αρτέμιδος. Η θεά τη συμπάθησε και της έκανε δύο ανεκτίμητα, μαγικά δώρα.

  Ο βασιλιάς Μίνωας υπέφερε από μια τρομερή πάθηση ή κατάρα (κατά μία εκδοχή από μάγια της ζηλιάρας Πασιφάης επειδή την απατούσε, κατά άλλη ως αφροδίσιο νόσημα): κάθε φορά που ερχόταν σε ερωτική επαφή με μια γυναίκα, εκσπερμάτωνε δηλητηριώδη ερπετά, σκορπιούς και φίδια, τα οποία κατέτρωγαν τα σπλάχνα της ερωμένης του με αποτέλεσμα να πεθαίνει. 

  Η σύζυγός του, η Πασιφάη, ήταν η μόνη που μπορούσε να συνευρεθεί μαζί του χωρίς να πάθει τίποτα, επειδή ως κόρη του θεού Ήλιου είχε θεϊκή καταγωγή και ήταν «άτρωτη» απέναντι σε αυτή την κατάρα.

Η ευρεσιτεχνία της Πρόκριδος (Η «Προφύλαξη»):

ΜΕΝΤΩΡ-μόλις λίγα ναυτικά μίλια μακριά από τα Αντικύθηρα!

 

Ο «Μέντωρ» δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως ένα βυθισμένο σκαρί, αλλά ως ένα ανοικτό υποβρύχιο μουσείο.

Οι συνεχιζόμενες έρευνες κρατούν ζωντανό στην επικαιρότητα το ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώννα, συνδέοντας την υποβρύχια έρευνα με την εθνική πολιτιστική διπλωματία της Ελλάδας

Βρετανικό Μουσείο.

Tο «Μέντωρ» (Mentor) ήταν το ιδιόκτητο βρετανικό πλοίο (μπρίκι) του Λόρδου Έλγιν, το οποίο ναυάγησε τον Σεπτέμβριο του 1802 στα Κύθηρα, μεταφέροντας τμήματα από τα κλεμμένα Γλυπτά του Παρθενώνα. 

Το ιστορικό αυτό ναυάγιο αποτελεί ένα από τα πιο δραματικά κεφάλαια στην ιστορία της λεηλασίας της Ακρόπολης:

 Ο Έλγιν, επειδή δυσκολευόταν να βρει καράβι για να μεταφέρει τη λεία του, αγόρασε ο ίδιος το συγκεκριμένο πλοίο. Το «Μέντωρ» απέπλευσε από τον Πειραιά με προορισμό τη Μάλτα (και τελικό στόχο την Αγγλία), φορτωμένο με 16 ή 17 κιβώτια που περιείχαν 14 κομμάτια από τη ζωφόρο του Παρθενώνα, μάρμαρα από τον ναό της Αθηνάς Νίκης και άλλες αρχαιότητες.

  Στις 17 Σεπτεμβρίου 1802, λόγω σφοδρής κακοκαιρίας και ισχυρών ανέμων, το πλοίο προσέκρουσε σε βράχια και βυθίστηκε έξω από το λιμάνι του Αβλέμονα στα Κύθηρα, σε βάθος περίπου 22 μέτρων. Ευτυχώς, όλο το πλήρωμα και οι επιβάτες σώθηκαν. 

 Τα μάρμαρα δεν έμειναν για πάντα στον βυθό. Ο Έλγιν οργάνωσε αμέσως μια τεράστια και δαπανηρή επιχείρηση ανέλκυσης, προσλαμβάνοντας Καλύμνιους δύτες. Οι δύτες, βουτώντας χωρίς σύγχρονο εξοπλισμό, κατάφεραν μέσα σε δύο χρόνια (μέχρι το 1804) να ανασύρουν όλα τα κιβώτια με τα γλυπτά, τα οποία στη συνέχεια στάλθηκαν στο Λονδίνο.

Οι έρευνες μέχρι σήμερα

Το ίδιο το ναυάγιο εντοπίστηκε ξανά το 1980 και έκτοτε αποτελεί μόνιμο πεδίο υποβρύχιας αρχαιολογικής έρευνας από την

Μία μύγα στον Βόσπορo (video)

 

👉Η λέξη «οίστρος» είναι το τέλειο παράδειγμα του πώς ένα βασανιστικό στοιχείο της μυθολογίας μετατράπηκε σε σύμβολο δημιουργικής έξαρσης.

 

Όπως η βοϊδόμυγα (οίστρος) ανάγκαζε την Ιώ να τρέχει ασταμάτητα, έτσι και σήμερα ο «ποιητικός» ή «καλλιτεχνικός οίστρος» περιγράφει μια ασταμάτητη, σχεδόν μανιακή εσωτερική ώθηση για δημιουργία και έμπνευση.

Ζεί ο Κτησίβιος;

 2300 χρόνια μετά:

Ο Κτησίβιος είναι απολύτως «ζωντανός» στη Formula 1, καθώς τα μονοθέσια της F1 είναι στην πραγματικότητα τα πιο εξελιγμένα, ακραία και ακριβά υδραυλικά και

πνευματικά συστήματα στον πλανήτη.

Χωρίς τις αρχές που ανακάλυψε ο Κτησίβιος πριν από 2300 χρόνια για τη διαχείριση των συμπιεσμένων υγρών και του αέρα, ένα μονοθέσιο της Formula 1 δεν θα μπορούσε ούτε να στρίψει, ούτε να αλλάξει ταχύτητα, ούτε να φρενάρει.

Ο Αλεξανδρινός μηχανικός «τρέχει» σε κάθε Grand Prix μέσα από τρεις βασικούς τομείς:

1. Το Κεντρικό Υδραυλικό Σύστημα (High-Pressure Hydraulics)

Ένα μονοθέσιο F1 χρησιμοποιεί μια κεντρική υδραυλική αντλία που λειτουργεί σε εξαιρετικά υψηλή πίεση (πάνω από 200 bar, δηλαδή 100 φορές περισσότερο από την πίεση ενός ελαστικού αυτοκινήτου). Αυτό το σύστημα βασίζεται στην εξέλιξη της αντλίας θετικής εκτόπισης και των βαλβίδων του Κτησίβιου για να ελέγχει ακαριαία:

• Το υδραυλικό τιμόνι (Power Steering): Για να μπορεί ο οδηγός να στρίβει με ακρίβεια χιλιοστού στις στροφές, δεχόμενος τεράστιες αεροδυναμικές πιέσεις.
• Το κιβώτιο ταχυτήτων (Seamless Shift): Οι αλλαγές των ταχυτήτων γίνονται σε λιγότερο από 10 χιλιοστά του δευτερολέπτου. Αυτή η ασύλληπτη ταχύτητα επιτυγχάνεται επειδή υδραυλικά έμβολα σπρώχνουν τα γρανάζια, ελεγχόμενα από μικροσκοπικές, υπερσύγχρονες βαλβίδες αντεπιστροφής (σαν αυτές που επινόησε ο Κτησίβιος).
• Το DRS (Drag Reduction System): Το σύστημα που ανοίγει την πίσω αεροτομή στις ευθείες για να αυξηθεί η τελική ταχύτητα λειτουργεί με ένα μικρό υδραυλικό έμβολο υψηλής πίεσης.

2. Το Πνευματικό Σύστημα Βαλβίδων του Κινητήρα (Pneumatic Valve Return)

Εδώ ο Κτησίβιος, ως ο «πατέρας της Πνευματικής» (της επιστήμης του συμπιεσμένου αέρα), κάνει το μεγαλύτερο θαύμα του.

«Master Engineers» Μανδροκλής

 

👉Η Γέφυρα του Βοσπόρου

(πριν από περίπου 2536 χρόνια.):

Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Πέρση βασιλιά Δαρείου Α΄ εναντίον των Σκυθών, ο Μανδροκλής ανέλαβε το πρωτοποριακό έργο να γεφυρώσει το στενότερο σημείο του Βοσπόρου. Συνδέοντας έξυπνα περίπου 600 πλοία σε σειρά, δημιούργησε μια ασφαλή πλωτή οδό από την οποία πέρασαν εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες από την Ασία στην Ευρώπη. 

• Η ανταμοιβή και η αφιέρωση στην Ήρα: Ο Δαρείος εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από το μηχανικό επίτευγμα του Μανδροκλή που τον αντάμειψε με πλούσια δώρα. Με ένα μέρος αυτής της αμοιβής, ο Σάμιος μηχανικός ανέθεσε τη δημιουργία ενός μεγάλου ζωγραφικού πίνακα που απεικόνιζε τη γέφυρα, τον στόλο, τον στρατό και τον ίδιο τον βασιλιά Δαρείο να παρακολουθεί τη διέλευση. 
• Το Ηραίο της Σάμου: Ο Μανδροκλής αφιέρωσε αυτόν τον πίνακα στον ναό της θεάς Ήρας στη Σάμο (στο περίφημο Ηραίο της Σάμου), συνοδεύοντάς τον με το εξής επίγραμμα, για να μείνει αθάνατο το κατόρθωμά του αλλά και της πατρίδας του:

«Βόσπορον ἰχθυόεντα γεφυρώσας Μανδροκλέης ἔθηκε μνημόσυνον σχεδίης Ἥρῃ, ἑαυτῷ μὲν στέφανον περιθείς, Σαμίοισι δὲ κῦδος, Δαρείου βασιλέος ἐκτελέσας κατὰ νόον».
(Γεφυρώνοντας τον γεμάτο ψάρια Βόσπορο, ο Μανδροκλής αφιέρωσε στην Ήρα αυτό το μνημείο της σχεδίας του, χαρίζοντας στον εαυτό του στεφάνι δόξας και στους Σαμίους τιμή, αφού εκτέλεσε το έργο σύμφωνα με την επιθυμία του βασιλιά Δαρείου).

Η σχέση του Μανδροκλή με τους συμπατριώτες του, τους Σαμίους, καθορίζεται από το αίσθημα πατριωτικής υπερηφάνειας και της προσφοράς συλλογικής δόξας μέσα από ένα προσωπικό τεχνικό επίτευγμα.

Αν και ο Μανδροκλής εργάστηκε στην υπηρεσία ενός ξένου ηγεμόνα (του Πέρση βασιλιά Δαρείου Α΄), η συμπεριφορά του μετά την ολοκλήρωση του έργου αναδεικνύει τους ισχυρούς δεσμούς του με την πατρίδα του: 

• Μοίρασμα της δόξας (Κύδος): Όπως φαίνεται ξεκάθαρα από το επίγραμμα που ο ίδιος συνέθεσε και αφιέρωσε στο Ηραίο της Σάμου, ο Μανδροκλής δεν κράτησε τη δόξα μόνο για τον εαυτό του. Με τη φράση «Σαμίοισι δὲ κῦδος», δηλώνει ρητά ότι το κατόρθωμά του αντανακλά και χαρίζει τιμή και αίγλη σε ολόκληρο τον λαό της Σάμου. 
• Πολιτικό πλαίσιο της εποχής: Την περίοδο εκείνη, η Σάμος βρισκόταν υπό την επιρροή της Περσικής Αυτοκρατορίας, και ο τύραννος του νησιού, Αιάκης, είχε υποχρεωθεί να συμμετάσχει στην εκστρατεία του Δαρείου παρέχοντας πλοία. Ο Μανδροκλής, ως κορυφαίος εκπρόσωπος της σπουδαίας σαμιακής σχολής μηχανικής και ναυπηγικής, απέδειξε με το έργο του την ανωτερότητα της ελληνικής και ειδικότερα της σαμιακής διάνοιας απέναντι στους Πέρσες. 
• Η αφιέρωση ως κοινό κειμήλιο: Η απόφασή του να τοποθετήσει τον μνημειώδη ζωγραφικό πίνακα στο κεντρικότερο και ιερότερο σημείο του νησιού, τον ναό της Ήρας, δείχνει ότι ήθελε το επίτευγμά του να είναι ορατό και προσβάσιμο σε όλους τους Σαμίους. Ήταν μια πράξη που ανύψωνε το ηθικό της τοπικής κοινωνίας, αποδεικνύοντας ότι ένας Σάμιος μπορούσε να δαμάσει τον Βόσπορο και να κερδίσει τον σεβασμό του ισχυρότερου μονάρχη του τότε κόσμου. 

Στην ουσία, η σχέση του Μανδροκλή με τους Σαμίους ήταν η σχέση ενός μεγάλου ευεργέτη των γραμμάτων και των τεχνών με την πόλη του: χρησιμοποίησε τον προσωπικό του θρίαμβο για να προβάλει και να δοξάσει την πατρίδα του.

Η σημασία του Μανδροκλή του Σάμιου στην ιστορία της μηχανικής είναι θεμελιώδης, καθώς θεωρείται ο πρωτοπόρος της ποντονικής (πλωτής) μηχανικής. Το έργο του στον Βόσπορο αποτελεί το πρώτο ιστορικά καταγεγραμμένο παράδειγμα επιτυχούς γεφύρωσης ενός μεγάλου θαλάσσιου στενού με τη χρήση πλωτών μέσων, συνδυάζοντας με μοναδικό τρόπο τη ναυπηγική με τη δομική μηχανική. 

Η συνεισφορά του και η σημασία του εντοπίζονται στους εξής άξονες:

 

👉

Η παγκόσμια κληρονομιά του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη

 

 αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε ολόκληρο το δυτικό θέατρο, η δραματική τέχνη και η λογοτεχνική σκέψη. Ως οι τρεις κορυφαίοι τραγικοί ποιητές της κλασικής Αθήνας, είναι οι μοναδικοί των οποίων έχουν διασωθεί ολοκληρωμένα έργα, κληροδοτώντας στην ανθρωπότητα οικουμενικές αξίες, υπαρξιακά ερωτήματα και ηθικά διλήμματα που παραμένουν ζωντανά έως σήμερα.

Η συνεισφορά τους στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά συνοψίζεται στους εξής βασικούς άξονες: