Το «Ποίημα των Ατόμων» (αγγλ. Poem of the Atoms)

  «Ποίημα των Ατόμων»

(αγγλ. Poem of the Atoms)

 του μεγάλου Σούφι μυστικιστή και ποιητή Τζελαλεντίν Αλ Ρουμί.  

Στο βαθιά πνευματικό και μεταφορικό αυτό έργο, ο Ρουμί περιγράφει τη δημιουργία και ολόκληρο το σύμπαν σαν έναν αιώνιο, εκστατικό χορό, όπου ακόμα και τα πιο μικροσκοπικά σωματίδια (τα άτομα) κινούνται από αγάπη προς το θείο φως. 

Αν και το «Ποίημα των Ατόμων» γράφτηκε τον 13ο αιώνα, πολλοί μελετητές εντυπωσιάζονται από τον τρόπο που ο Ρουμί συνέλαβε την έννοια της διαρκούς κίνησης των υποατομικών σωματιδίων και των πλανητών γύρω από ένα κέντρο, πολύ πριν η σύγχρονη επιστήμη την αποδείξει, όμως,

Ο Όδυσσέας στην Καλυψώ.

   Η Καλυψώ

στην Οδύσσεια

 είναι μια θεϊκή νύμφη με τεράστια ομορφιά Το όνομά της προέρχεται από το ρήμα «καλύπτω» (σημαίνει αυτή που κρύβει ή παραπλανά), κάτι που φαίνεται από

Όσο μπορείς (Καβάφης)

  

Το ποίημα  

«Όσο

μπορείς»

 

(γραμμένο το 1913) είναι η απόλυτη ενσάρκωση της φιλοσοφίας του «μηδέν άγαν» στην καθημερινή ζωή. Εδώ, ο Καβάφης δεν ζητά από τον άνθρωπο να γίνει ήρωας, αλλά να προστατεύσει την αξιοπρέπεια και την εσωτερική του ακεραιότητα από την υπερβολή της κοινωνικής έκθεσης.

Ιδού το ποίημα:

Όσο μπορείς

Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις
μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,
μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.

Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την,
γυρίζοντας συχνά κ’ εκθέτοντάς την
στων σχέσεων και των συναναστροφών
την καθημερινήν ανοησία,
ως που να γίνει σαν μια ξένη φορτική.

Η ανάλυση του «Μηδέν Άγαν» στο ποίημα:

Ντροπή σας Έλληνες!

 

«Αἰδώς, Ἀργεῖοι!»

σημαίνει «Ντροπή σας, Αργείοι (Έλληνες)!».

Πρόκειται για μια παροιμιώδη φράση από την Ιλιάδα του Ομήρου, την οποία χρησιμοποιούσαν οι αρχηγοί των Ελλήνων (όπως ο Αγαμέμνονας, ο Αίας ή ο Στέντορας) για να αφυπνίσουν το φιλότιμο των πολεμιστών όταν εκείνοι δειλίαζαν ή υποχωρούσαν μπροστά στους Τρώες.

 «Ντροπή σας, Αργείοι, ελεεινοί, που είστε όμορφοι μόνο στην όψη! Ίλιάδα Ραψωδία Ε (στίχοι 784–787)
Όσο ερχόταν στον πόλεμο ο θείος Αχιλλέας,
οι Τρώες δεν έβγαιναν ποτέ έξω από τις πύλες τους,
γιατί έτρεμαν το βαρύ του δόρυ.
Και τώρα, μακριά από την πόλη τους, μάχονται πλάι στα δικά μας κούφια καράβια!»

«ΑΙΔΩΣ, ΑΡΓΕΙΟΙ…»

Με ζήλο στα σκολειά της προδοσίας του σάπιου αιώνα σέπεται η γενιά! Χαίρονται της σκλαβιάς την ξεγνοιασιά και τρέμουν του λαού την παρουσία.  Κι αν στα βουνά κράξ’ η τρομπέτα:

«Ο Ελληνικός ύμνος» (Lou Tretge Hellenic / L'Hymne grec)

 

Ο Γάλλος ποιητής του ποιήματος «Ο Ελληνικός

ύμνος» (Lou Tretge Hellenic / L'Hymne grec) 

είναι ο Νομπελίσττας Προβηγκιανός ποιητής Φρεντερίκ Μιστράλ (Frédéric Mistral)

, το οποίο μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Κωστή Παλαμά. 

Πληροφορίες για το έργο

• Ποιητής: Φρεντερίκ Μιστράλ (Frédéric Mistral), βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1904.
• Μεταφραστής: Κωστής Παλαμάς.
• Θεματολογία: Το ποίημα αποτελεί έναν ύμνο στην ελευθερία και την αναγέννηση της Ελλάδας, συνδέοντας την αρχαία παράδοση (Παρθενώνας, Αθηνά, Προμηθέας) με τον αγώνα και το ιδανικό της θυσίας («Κι αν πρέπει να πεθάνουμε για την Ελλάδα, θεία είν' η δάφνη! Μια φορά κανείς πεθαίνει»). 

Η σχέση του Φρεντερίκ Μιστράλ με την Ελλάδα ήταν μια σχέση βαθιού φιλελληνισμού, πνευματικού θαυμασμού και έμπρακτης συμπαράστασης στους εθνικούς αγώνες των Ελλήνων. Αν και ο ίδιος δεν είχε ελληνική καταγωγή, η Ελλάδα κατείχε ξεχωριστή θέση στην καρδιά και το έργο του.

Οι κυριότεροι σταθμοί και χαρακτηριστικά αυτής της σχέσης περιλαμβάνουν:

1. Ο «Ελληνικός Ύμνος» και ο πόλεμος του 1897

Το 1897, κατά τη διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου, ο Μιστράλ συγκλονίστηκε από την απομόνωση της Ελλάδας και την εγκατάλειψή της από τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Ως απάντηση, έγραψε το ποίημα «l' Inne Gregau» (Ελληνικός Ύμνος). Το ποίημα δημοσιεύτηκε αρχικά στην εφημερίδα του L'Aiòli και λίγες μέρες μετά μεταφράστηκε από τον Κωστή Παλαμά, κυκλοφορώντας στο πρωτοσέλιδο της αθηναϊκής εφημερίδας Εστία.

2. Η πνευματική σύνδεση με τον Κωστή Παλαμά

Ο Μιστράλ και ο Παλαμάς διατηρούσαν τακτική αλληλογραφία. Η νέα γενιά των Ελλήνων λογοτεχνών της εποχής έβλεπε στο πρόσωπο του Μιστράλ έναν «γίγαντα του αιώνα», ισάξιο του Βίκτορος Ουγκό και του Λόρδου Βύρωνα. Ο Παλαμάς θαύμαζε τον Μιστράλ επειδή, όπως και ο ίδιος με τη δημοτική, ο Μιστράλ αγωνιζόταν για την αναβίωση της μητρικής του γλώσσας (της οξιτανικής/προβηγκιανής) μέσα από τη λαϊκή παράδοση. 

3. Η Ελλάδα ως διαχρονικό ιδανικό

Για τον Μιστράλ, η Ελλάδα δεν ήταν απλώς ένας γεωγραφικός τόπος, αλλά ένα παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας, ηθικής αντίστασης και πολιτισμού. Στα ποιήματά του γεφυρώνει την αρχαία κληρονομιά (τον Παρθενώνα και την Αθηνά) με τη σύγχρονη ανάγκη των Ελλήνων για ελευθερία.

4. Η αναγνώριση της Ελλάδας προς τον ποιητή

• Επίσημο πένθος: Όταν ο Μιστράλ πέθανε το 1914, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Βουλής των Ελλήνων έστειλε επίσημο τηλεγράφημα συλλυπητηρίων και φόρου τιμής στη γαλλική Εθνοσυνέλευση.
• Η προτομή στην Καλλιθέα: Το 1957, για τον εορτασμό των 60 χρόνων από τη συγγραφή του «Ελληνικού Ύμνου», στήθηκε μαρμάρινη προτομή του Φρεντερίκ Μιστράλ στην Καλλιθέα της Αττικής, ως ένδειξη αιώνιας ευγνωμοσύνης του ελληνικού έθνους

 

Ο Αρχίλοχος περιγράφει μια ολική έκλειψη ηλίου 

που έγινε στις 6 Απριλίου του 648 π.χ.χ. 

 Αυτό το ποίημα

 είναι η παλαιότερη γραπτή και με ακρίβεια χρονολογημένη μαρτυρία για ηλιακή έκλειψη στην ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία,

Ο ρυθμός πού άλλαξε ριζικά την πορεία της Έυρώπης

Ο Αρχίλοχος (7ος αι. π.χ.χ.) από την Πάρο 

 θεωρείται μία από τις πιο επαναστατικές φυσιογνωμίες στην παγκόσμια λογοτεχνία, καθώς άλλαξε ριζικά την πορεία της ευρωπαϊκής ποίησης.

Η Γέννηση του Λυρισμού

• Εφευρέτης του ατομικισμού: Μετέτρεψε την ποίηση από συλλογική αφήγηση (έπος) σε προσωπική κατάθεση.
• Ευρωπαϊκό «Εγώ»: Θεωρείται ο πρώτος ποιητής στη δυτική παράδοση που έβαλε το προσωπικό βίωμα στο επίκεντρο της τέχνης.
• Σύγχρονη ευαισθησία: Εισήγαγε τον εσωτερικό διχασμό, την αμφιβολία και την ψυχολογική πολυπλοκότητα αιώνες πριν από τους σύγχρονους λογοτέχνες.

Ρήξη με την Παράδοση