Όσο μπορείς (Καβάφης)

  

Το ποίημα  

«Όσο

μπορείς»

 

(γραμμένο το 1913) είναι η απόλυτη ενσάρκωση της φιλοσοφίας του «μηδέν άγαν» στην καθημερινή ζωή. Εδώ, ο Καβάφης δεν ζητά από τον άνθρωπο να γίνει ήρωας, αλλά να προστατεύσει την αξιοπρέπεια και την εσωτερική του ακεραιότητα από την υπερβολή της κοινωνικής έκθεσης.

Ιδού το ποίημα:

Όσο μπορείς

Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις
μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,
μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.

Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την,
γυρίζοντας συχνά κ’ εκθέτοντάς την
στων σχέσεων και των συναναστροφών
την καθημερινήν ανοησία,
ως που να γίνει σαν μια ξένη φορτική.

Η ανάλυση του «Μηδέν Άγαν» στο ποίημα:

• Η αποδοχή των ορίων («Κι αν δεν μπορείς...»): Ο Καβάφης ξεκινά με μια ρεαλιστική, σχεδόν στωική παραδοχή. Η ζωή δεν έρχεται πάντα όπως τη θέλουμε. Αντί όμως να θρηνεί ή να επαναστατεί με υπερβολή, προτείνει το «μέτρο»: κάνε αυτό που περνάει από το χέρι σου.
• Η καταδίκη της υπερβολικής έκθεσης («πολλή συνάφεια», «πολλές κινήσεις»): Η λέξη-κλειδί είναι το «πολλή». Η υπερβολική κοινωνικοποίηση, οι άσκοπες συζητήσεις και η ανάγκη να επιδεικνύεται κανείς συνεχώς δεξιά και αριστερά φθείρουν την ψυχή.
• Η διατήρηση του εαυτού: Το να εκθέτεις τη ζωή σου στην «καθημερινή ανοησία» των πολλών, τη μετατρέπει τελικά σε κάτι «ξένο και φορτικό». Χάνεις τον εαυτό σου μέσα στο πλήθος.

Το ποίημα είναι ένα μανιφέστο αυτοσυγκράτησης και εσωτερικής ελευθερίας. Όταν ο κόσμος γύρω μας γίνεται θορυβώδης και υπερβολικός, η μεγαλύτερη πράξη αντίστασης είναι να αποσυρθούμε διακριτικά στο δικό μας μέτρο.