Στο 5ο Βιβλίο

των Ιστοριών του

(Τερψιχόρη, κεφάλαια 52-54), o Ηρόδοτος προσφέρει μια εξαιρετικά λεπτομερή γεωγραφική και διοικητική καταγραφή της Βασιλικής Οδού. Η περιγραφή αυτή δίνεται με αφορμή το ταξίδι του Αρισταγόρα του Μιλήσιου στη Σπάρτη, όπου προσπάθησε να πείσει τον βασιλιά Κλεομένη να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών, δείχνοντάς του έναν χάλκινο χάρτη.

Η Βασιλική Οδός (Royal Road) της αρχαίας Περσίας

Ο Ηρόδοτος ξεκινά εξαίροντας την ασφάλεια του δικτύου:

«Νά πώς είναι, λοιπόν, αυτός ο δρόμος· σ᾽ όλο του το μάκρος υπάρχουν βασιλικοί σταθμοί (σταθμοί βασιλήιοι) και πανδοχεία ωραιότατα (καταλύσιες κάλλισται), κι η διαδρομή γίνεται πέρα για πέρα μέσ᾽ από μέρη κατοικημένα κι ακίνδυνα.»

Συνολικά, ο Ηρόδοτος καταγράφει 111 σταθμούς με αντίστοιχα πανδοχεία από τις Σάρδεις μέχρι τα Σούσα.

Η Βασιλική Οδός (Royal Road) και το ταχυδρομικό δίκτυο της αρχαίας Περσίας αποτελούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα υποδομής και διοικητικής οργάνωσης στον αρχαίο κόσμο. Αν και

σχεδιάστηκε αρχικά από τον Κύρο τον Μέγα, ο Δαρείος Α΄ ο Μέγας ήταν αυτός που την αναδιοργάνωσε, την πλακόστρωσε και τη μετέτρεψε σε μια υπερσύγχρονη «αρτηρία» πληροφοριών.

Οι σταθμοί απείχαν μεταξύ τους περίπου 15-20 μίλια (μια απόσταση που μπορούσε να διανύσει ένα άλογο σε πλήρη καλπασμό χωρίς να εξαντληθεί).

Η αλλαγή: Όταν ο έφιππος ταχυδρόμος (άγγαρος στα ελληνικά) έφτανε στον σταθμό, δεν ξεκουραζόταν. Παρέδιδε τα σφραγισμένα μηνύματα σε έναν νέο, ξεκούραστο αναβάτη με ένα φρέσκο άλογο, ο οποίος ξεκινούσε αμέσως για τον επόμενο σταθμό.

24ωρη λειτουργία: Οι έφιπποι αγγελιοφόροι ταξίδευαν μέρα και νύχτα, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών.

Ο Έλληνας ιστορικός Ηρόδοτος εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από αυτό το σύστημα, που έγραψε τη διάσημη φράση:

«Ούτε χιόνι, ούτε βροχή, ούτε ζέστη, ούτε το σκοτάδι της νύχτας δεν εμποδίζει αυτούς τους ταχυδρόμους από το να ολοκληρώσουν την πορεία τους με τη μέγιστη ταχύτητα».

Η φράση αυτή αποτελεί μέχρι και σήμερα το ανεπίσημο ρητό των Ταχυδρομείων των ΗΠΑ (USPS), ενώ το σύστημα του Δαρείου ενέπνευσε αιώνες αργότερα τη δημιουργία του περίφημου Pony Express στην Αμερική.

Ορισμός: Στην αρχαιότητα, άγγαρος ονομαζόταν ο έφιππος βασιλικός ταχυδρόμος της Περσικής Αυτοκρατορίας.

Ιστορικό πλαίσιο: Το περσικό ταχυδρομικό σύστημα στηριζόταν σε σταθμούς όπου οι άγγαροι άλλαζαν άλογα για τη μέγιστη ταχύτητα. Είχαν το δικαίωμα να υποχρεώνουν τους ντόπιους κατοίκους να τους βοηθήσουν ή να τους παραχωρήσουν μέσα, από όπου προέκυψε και η σημερινή λέξη αγγαρεία (καταναγκαστική εργασία).