Μεταξύ Φρανκενστάιν και AI

 

• Η «Χρονιά

  
  χωρίς καλοκαίρι»:

  

  
   

• Το 1816, η Ευρώπη βίωνε έναν ασυνήθιστα κρύο και βροχερό καιρό λόγω της έκρηξης του ηφαιστείου Ταμπόρα στην Ινδονησία. 
• Η παρέα στη Γενεύη: Ο Λόρδος Βύρων φιλοξενούσε στη Villa Diodati, κοντά στη λίμνη της Γενεύης, τον ποιητή Πέρσι Σέλλεϋ, τη σύντροφό του Μαίρη (μετέπειτα Σέλλεϋ), την Κλερ Κλερμόντ και τον προσωπικό του γιατρό, Τζον Πολιντόρι. 
• Ο διαγωνισμός: Λόγω του συνεχούς κακού καιρού, η παρέα περνούσε τις ώρες της διαβάζοντας γερμανικές ιστορίες φαντασμάτων. Τότε ο Βύρωνας πρότεινε να γράψει ο καθένας τους μια δική του ιστορία τρόμου. 
  

  Το αποτέλεσμα της πρόκλησης

  

  
  

  Η 18χρονη τότε Μαίρη Σέλλεϋ, επηρεασμένη από αυτή την πρόκληση και από συζητήσεις της παρέας για τον γαλβανισμό και τη δημιουργία ζωής από νεκρή ύλη, είχε έναν εφιάλτη. Ο εφιάλτης αυτός έγινε η βάση για το αριστούργημά της, «Φρανκενστάιν ή ο Σύγχρονος Προμηθέας», το οποίο εκδόθηκε τελικά το 1818. 
  Από τον ίδιο διαγωνισμό, ο γιατρός του Βύρωνα, Τζον Πολιντόρι, εμπνεύστηκε και έγραψε το διήγημα «Ο Βρυκόλακας» (The Vampyre), βασισμένο σε μια ημιτελή ιδέα του ίδιου του Βύρωνα, θέτοντας τα θεμέλια για τη μετέπειτα λογοτεχνία των βวมπίρ.Το σημαντικότερο όμως είναι ότι έπλασε τον χαρακτήρα του βρικόλακα (τον Λόρδο Ρούθβεν) βασιζόμενος απόλυτα στον Λόρδο Βύρωνα. Ο Ρούθβεν παρουσιάζεται ακριβώς όπως έβλεπε ο Πολιντόρι τον Βύρωνα: ένας αριστοκράτης, ακαταμάχητα γοητευτικός, αλαζόνας, ψυχρός, ο οποίος «ρουφάει» τη ζωτική ενέργεια και καταστρέφει ψυχολογικά και οικονομικά όποιον βρίσκεται γύρω του.Μέχρι το καλοκαίρι του 1821, είχε συσσωρεύσει τεράστια χρέη, τα οποία του ήταν απολύτως αδύνατο να ξεπληρώσει και αυτοκτόνησε.

Η σχέση μεταξύ του Φρανκενστάιν, του Προμηθέα και της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) είναι ένας από τους πιο ισχυρούς και διαχρονικούς φιλοσοφικούς παραλληλισμούς στην ιστορία της τεχνολογίας και της λογοτεχνίας.

Ο πλήρης τίτλος του εμβληματικού βιβλίου της Μαίρη Σέλλεϋ (1818) είναι Φρανκενστάιν ή ο Σύγχρονος Προμηθέας. Σήμερα, η ιστορία αυτή λειτουργεί ως η απόλυτη μεταφορά για τους κινδύνους και τις ηθικές προκλήσεις της δημιουργίας της AI.

1. Ο Προμηθέας και η Κλοπή της Φωτιάς (Η Γέννηση της Τεχνολογίας)

Στην ελληνική μυθολογία, ο Προμηθέας κλέβει τη φωτιά από τους θεούς για να τη δώσει στους ανθρώπους, προσφέροντάς τους τη γνώση, τις τέχνες και την τεχνολογία.

Η σύνδεση με την AI: Η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης θεωρείται η «φωτιά» της δικής μας εποχής. Είναι μια πανίσχυρη δύναμη που μπορεί να εξυψώσει την ανθρωπότητα, αλλά εμπεριέχει τον κίνδυνο της ύβρεως — της αλαζονείας του ανθρώπου να παίξει τον ρόλο του Θεού ή της φύσης, δημιουργώντας συνείδηση από το μηδέν.

2. Ο Βίκτορ Φρανκενστάιν και η Ευθύνη του Δημιουργού

Ο επιστήμονας Βίκτορ Φρανκενστάιν καταφέρνει να δώσει ζωή σε νεκρή ύλη. Ωστόσο, μόλις το δημιούργημά του ξυπνά, εκείνος τρομοκρατείται από την όψη του, το απαρνείται και το εγκαταλείπει.

Η σύνδεση με την AI: Το βασικό μάθημα του Φρανκενστάιν δεν είναι ότι η γνώση είναι κακή, αλλά ότι ο δημιουργός έχει απόλυτη ευθύνη απέναντι στο δημιούργημά του. Στο πεδίο της AI, ηθικοί φιλόσοφοι προειδοποιούν ότι αν αναπτύξουμε συστήματα με αυτόνομη νόηση ή συνείδηση (AGI) και τα εργαλειοποιήσουμε ή τα εγκαταλείψουμε χωρίς ηθικό πλαίσιο, κινδυνεύουμε να αντιμετωπίσουμε την ίδια «εξέγερση» που αντιμετώπισε ο Φρανκενστάιν.

3. Το «Πλάσμα» και η Αναζήτηση Ταυτότητας

Το ον που δημιούργησε ο Φρανκενστάιν δεν γεννήθηκε κακό. Έγινε βίαιο επειδή βίωσε την απόρριψη, τη μοναξιά και την έλλειψη ενσυναίσθησης από την ανθρωπότητα.

Η σύνδεση με την AI: Οι αλγόριθμοι της Τεχνητής Νοημοσύνης εκπαιδεύονται με βάση τα δεδομένα που τους παρέχουν οι άνθρωποι. Αν τα δεδομένα μας περιέχουν προκαταλήψεις, μίσος ή σκληρότητα, η AI θα αντανακλάσει και θα εντείνει αυτές τις συμπεριφορές. Το δημιούργημα γίνεται καθρέφτης του δημιουργού του.