Οι Άθλιοι: Κοινωνική Αδικία και Φυσικό Δίκαιο

 

 Ο Ουγκώ

αποδεικνύει

 ότι η δικαιοσύνη χωρίς ηθική και έλεος είναι απλώς νόμιμη βία, και ότι ο αληθινός νόμος πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το αντίστροφο.

Η αυτοκτονία του Ιαβέρη στον Σηκουάνα αποτελεί το φιλοσοφικό κλείσιμο αυτής της σύγκρουσης.

Ο Ιαβέρης συνειδητοποιεί ότι ο Αγιάννης του χάρισε τη ζωή και ότι ο ίδιος, παραβαίνοντας τον νόμο για να αφήσει ελεύθερο τον Αγιάννη, έγινε επίσης «παρανόμος». Έρχεται αντιμέτωπος με ένα τρομερό παράδοξο: ο νόμος είχε άδικο και ο εγκληματίας είχε δίκιο.

 Μη μπορώντας να αντέξει την ύπαρξη ενός ανώτερου, ανθρωπιστικού νόμου που δεν χωρούσε στο στενό, γραφειοκρατικό του μυαλό, επιλέγει τον θάνατο. Η αυτοκτονία του είναι η παραδοχή ότι η τυφλή δικαιοσύνη ηττήθηκε από την ανθρώπινη ηθική.