Ο Μέγας Άλέξανδρος στην Άγία Γραφή και στο Κοράνι

 Ο

«Δίκερατος» Μέγας Αλέξανδρος (Τα κέρατα του Άμμωνα)

• Η προέλευση: Το 331 π.χ.χ., ο Αλέξανδρος επισκέφθηκε το Μαντείο του Άμμωνα Δία στην όαση Σίβα της Αιγύπτου. Εκεί, οι ιερείς τον προσφώνησαν ως «γιο του Άμμωνα» (του αιγυπτιακού θεού Aμούν, που οι Έλληνες ταύτιζαν με τον Δία). 

• Η απεικόνιση:

  

  
  

  
  

  

  
  Ο θεός Άμμων είχε ως ιερό ζώο το κριάρι. Μετά την επίσκεψη αυτή, και κυρίως στα νομίσματα που έκοψαν οι διάδοχοί του (όπως ο Λυσίμαχος), ο Αλέξανδρος άρχισε να απεικονίζεται με δύο στριφτά κέρατα κριαριού να προβάλλουν από τα μαλλιά του, ως σύμβολο της θεϊκής του καταγωγής. 

• Στην Ανατολή (Dhu al-Qarnayn): Λόγω αυτής της εικονογραφίας, στις παραδόσεις της Μέσης Ανατολής και στο Κοράνι, ο Αλέξανδρος αναφέρεται με το προσωνύμιο «Dhu al-Qarnayn» (Δίκερως ή Δίκερατος), δηλαδή «αυτός που έχει δύο κέρατα». 

Στο Κοράνι, η φιγούρα του «Δίκερατου» αναφέρεται στη Σούρα αλ-Καχφ (Η Σπηλιά, 18:83-98) με το όνομα Ντου αλ-Καρνάιν (Dhu al-Qarnayn), που μεταφράζεται κατά λέξη ως «Αυτός με τα δύο κέρατα».

Πρόκειται για μια από τις πιο συναρπαστικές και πολυσυζητημένες αναφορές, καθώς παρουσιάζεται ως ένας δίκαιος και πανίσχυρος ηγεμόνας, προικισμένος από τον Θεό.

---

1. Η ιστορία του Ντου αλ-Καρνάιν στο Κοράνι

Σύμφωνα με το ιερό κείμενο του Ισλάμ, ο Ντου αλ-Καρνάιν πραγματοποιεί τρία μεγάλα ταξίδια στα πέρατα του κόσμου:

• Το ταξίδι στη Δύση: Φτάνει στο σημείο όπου δύει ο ήλιος, το οποίο περιγράφεται σαν μια «θολή/λασπώδης πηγή». Εκεί συναντά έναν λαό και ο Θεός τού δίνει την επιλογή είτε να τους τιμωρήσει είτε να τους φερθεί με καλοσύνη. Εκείνος επιλέγει να τιμωρήσει μόνο τους αδίκους και να ανταμείψει τους πιστούς.
• Το ταξίδι στην Ανατολή: Φτάνει στο σημείο όπου ανατέλλει ο ήλιος, βρίσκοντας έναν λαό που δεν είχε κανένα καταφύγιο για να προστατευτεί από τη ζέστη του ήλιου.
• Το ταξίδι στα Βουνά και το Τείχος κατά των Γωγ και Μαγώγ: Φτάνει ανάμεσα σε δύο βουνά, όπου συναντά έναν λαό που σχεδόν δεν καταλάβαινε τη γλώσσα του. Ο λαός αυτός του ζητά προστασία από τους Γωγ και Μαγώγ (Yajuj and Majuj), δύο βάρβαρες φυλές που σκορπούσαν τη διαφθορά στη Γη.
• Η κατασκευή του τείχους: Ο Ντου αλ-Καρνάιν αρνείται να δεχτεί χρήματα ως αμοιβή, λέγοντας ότι η δύναμη που του έδωσε ο Θεός είναι αρκετή. Ζητά από τον λαό κομμάτια σίδερου και λιωμένο χαλκό και κατασκευάζει ένα απροσπέλαστο, πανύψηλο τείχος, εγκλωβίζοντας τους Γωγ και Μαγώγ μέχρι την Ημέρα της Κρίσης.

---

2. Γιατί ονομάζεται «Δίκερατος»;

Υπάρχουν τρεις κύριες ερμηνείες από τους ισλαμικούς μελετητές για το προσωνύμιο αυτό:

1. Τα πέρατα του κόσμου: Τα «δύο κέρατα» συμβολίζουν την Ανατολή και τη Δύση (τα δύο «κέρατα» ή άκρα του κόσμου) τα οποία κατέκτησε και κυβέρνησε.
2. Η ισχύς και η εξουσία: Στην αρχαία Μέση Ανατολή, τα κέρατα ήταν παραδοσιακό σύμβολο βασιλικής δύναμης, κυριαρχίας και θεϊκής προστασίας.
3. Η περικεφαλαία: Μια πιο πρακτική ερμηνεία αναφέρει ότι φορούσε μια περικεφαλαία που είχε δύο κέρατα.

---

3. Είναι ο Δίκερως του Κορανίου ο Μέγας Αλέξανδρος;

Η ταύτιση του Ντου αλ-Καρνάιν με τον Μέγα Αλέξανδρο είναι ένα θέμα που διχάζει ιστορικούς και θεολόγους:

• Η ιστορική/φιλολογική σύνδεση: Οι περισσότεροι σύγχρονοι δυτικοί ιστορικοί και πολλοί κλασικοί μουσουλμάνοι μελετητές συμφωνούν ότι η ιστορία βασίζεται στο λεγόμενο «Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου» (μια σειρά από φανταστικές ιστορίες για τη ζωή του Αλεξάνδρου που κυκλοφορούσαν ευρέως στη Μέση Ανατολή και στη συριακή χριστιανική παράδοση κατά την ύστερη αρχαιότητα). Στα κείμενα αυτά, ο Αλέξανδρος παρουσιάζεται να χτίζει ένα σιδερένιο τείχος για να κρατήσει μακριά τους βαρβάρους.
• Η θεολογική ένσταση: Πολλοί μουσουλμάνοι μελετητές (ιδιαίτερα οι πιο παραδοσιακοί) απορρίπτουν την ταύτιση με τον ιστορικό Μέγα Αλέξανδρο. Ο λόγος είναι ότι ο Αλέξανδρος ήταν Μακεδόνας, μαθητής του Αριστοτέλη και πολυθεϊστής (ή λάτρης των ελληνικών και αιγυπτιακών θεών), ενώ ο Ντου αλ-Καρνάιν του Κορανίου περιγράφεται ως ένας αυστηρά μονοθεϊστής ηγεμόνας που πίστευε στον έναν Θεό (Αλλάχ).
• Εναλλακτικές θεωρίες: Ορισμένοι μελετητές έχουν προτείνει ότι ο Ντου αλ-Καρνάιν ήταν ο Κύρος ο Μέγας (ο Πέρσης βασιλιάς που ήταν γνωστός για την ανεκτικότητά του και είχε απεικονιστεί σε ανάγλυφα με ένα στέμμα που έφερε κέρατα) ή κάποιος αρχαίος βασιλιάς της Υεμένης (από το βασίλειο των Χιμιαριτών).

Η εβραϊκή εσχατολογία θεώρησε τους Γωγ και Μαγώγ ως εχθρούς που θα νικηθούν από τον Μεσσία των Εβραίων.

Ο Μέγας Αλέξανδρος αναφέρεται ονομαστικά και περιγράφεται προφητικά στην Αγία Γραφή, κυρίως στα βιβλία των Μακκαβαίων και στον προφήτη Δανιήλ. 

Πού αναφέρεται

Α΄ Μακκαβαίων (Κεφάλαιο 1, στιχ. 1-10): Αναφέρεται ονομαστικά ως ο Αλέξανδρος, ο υιός του Φιλίππου του Μακεδόνα, που βγήκε από τη γη Χεττιείμ (Μακεδονία/Ελλάδα), νίκησε τον Δαρείο βασιλιά των Περσών και των Μήδων, και βασίλευσε στη θέση του. 
Προφητεία Δανιήλ (Κεφάλαιο 8 και 11): Περιγράφεται συμβολικά (όπως ο τράγος με το μεγάλο κέρατο που γκρεμίζει το κριό) αλλά και ερμηνεύεται ως ο βασιλιάς της Ελλάδας που θα καταλύσει την περσική αυτοκρατορία και η αυτοκρατορία του οποίου θα διαιρεθεί μετά τον θάνατό του σε τέσσερα μέρη.