Ικαρομένιππος ή Υπερνέφελος

 «Ικαρομένιππος ή Υπερνέφελος»

 

είναι ένα από τα πιο γνωστά σατιρικά έργα του αρχαίου Έλληνα συγγραφέα Λουκιανού του Σαμοσατέως, γραμμένο κατά τον 2ο αιώνα . Το έργο αποτελεί μια μενίππεια σάτιρα που συνδυάζει το σοβαρό με το αστείο («σπουδογέλοιον»), καθώς και τον πεζό με τον έμμετρο λόγο. 

Η Πλοκή του Έργου

Η ιστορία παρουσιάζει ένα φανταστικό ταξίδι στον ουρανό, το οποίο αποτελεί πρόδρομο της σύγχρονης επιστημονικής φαντασίας: 

• Η πτήση: Ο κυνικός φιλόσοφος Μένιππος κατασκευάζει ένα ζευγάρι φτερά χρησιμοποιώντας τη δεξιά φτερούγα ενός αετού και την αριστερή ενός γύπα. 
• Ο σκοπός: Ταξιδεύει μέχρι τον Όλυμπο για να μάθει την αλήθεια για το σύμπαν, καθώς οι γήινοι φιλόσοφοι της εποχής του τον έχουν μπερδέψει με τις αντιφατικές θεωρίες τους.
• Η παρατήρηση: Φτάνοντας ψηλά (εξού και ο τίτλος «Υπερνέφελος», δηλαδή αυτός που βρίσκεται πάνω από τα σύννεφα), κοιτάζει πίσω στη Γη. Οι άνθρωποι και οι μεγάλες αυτοκρατορίες τού φαίνονται σαν ασήμαντα μυρμήγκια. 
• Η συνάντηση: Στον ουρανό συνομιλεί με τη Σελήνη, η οποία παραπονιέται για τους φιλοσόφους, και τελικά συναντά τον Δία και τους υπόλοιπους θεούς.
• Τα Κύρια Μηνύματα

  Ο Λουκιανός χρησιμοποιεί αυτή την αλληγορία για να ασκήσει έντονη κριτική: 

  1. Στην ανθρώπινη αλαζονεία: Δείχνει πόσο μικροπρεπείς και ασήμαντες είναι οι ανθρώπινες διαμάχες, ο πλούτος και η εξουσία όταν τα δει κανείς από κοσμική απόσταση.
  2. Στους φιλοσόφους: Σαρκάζει τους δήθεν σοφούς της εποχής του για την υποκρισία και τις αερολογίες τους.