Ο Όδυσσέας στην Καλυψώ.

   Η Καλυψώ

στην Οδύσσεια

 είναι μια θεϊκή νύμφη με τεράστια ομορφιά Το όνομά της προέρχεται από το ρήμα «καλύπτω» (σημαίνει αυτή που κρύβει ή παραπλανά), κάτι που φαίνεται από

Στέντωρ- Διαπασών

    Η βρετανική εταιρεία Stentor Music Company συγκαταλέγεται στους κορυφαίους κατασκευαστές εγχόρδων οργάνων παγκοσμίως. Ιδιαίτερα στον τομέα των βιολιών για μαθητές και αρχάριους, τα όργανά της (όπως τα μοντέλα Stentor Student I, Student II ή Conservatoire) αποτελούν το πρότυπο σε πολλές μουσικές σχολές. Χαρακτηρίζονται από κατασκευή από μασίφ ξύλο και εξαιρετική σχέση ποιότητας-τιμής. : 

Το όνομα της μάρκας βιολιών προέρχεται 

απευθείας από την ελληνική

ιστορία-μυθολογία.

 Ο Στέντωρ ήταν Έλληνας κήρυκας και πολεμιστής στον Τρωικό Πόλεμο. Σύμφωνα με την *Ιλιάδα* του Ομήρου, διέθετε φωνή τόσο ισχυρή, ώστε η έντασή της ισοδυναμούσε με εκείνη πενήντα ανδρών μαζί. Από το όνομά του προέρχεται και ο παγκόσμιως όρος «Stentor Voice» (που σημαίνει εξαιρετικά δυνατή, διαπεραστική φωνή).

 Όταν συνδυάζουμε τις έννοιες του διαπασών και του Στέντορα, γεφυρώνουμε τους κόσμους της αρχαίας επικής ποίησης και της μουσικής ακουστικής, για να

Το παράπονο των νεκρών

 

 Οδύσσεια

Η ομηρική ποίηση είναι η αφετηρία του ευρωπαϊκού πνεύματος· είναι το πιο παλιό λογοτεχνικό τεκμήριο (παράλληλα η Ιλιάδα και η Οδύσσεια), είναι γενάρχης της ποιητικής λειτουργίας σε ευρωπαϊκό και σε 

👉παγκόσμιο επίπεδο·

(Ραψωδία λ ).

Όταν ο Αχιλλέας αντικρίζει τον Οδυσσέα στον Άδη, ξεχνά για λίγο τη δική του μοίρα και επικεντρώνεται αποκλειστικά στην πατρότητα. Η αγωνία του εκφράζεται μέσα από συγκεκριμένα ερωτήματα που δείχνουν τις αξίες της ηρωικής εποχής:

• «Πες μου για τον περήφανο γιο μου»: Ρωτά αν ο Νεοπτόλεμος μπήκε μπροστά στον πόλεμο για να γίνει αρχηγός ή αν έμεινε στην αφάνεια. Για τον Αχιλλέα, η δόξα του γιου του είναι η μόνη του παρηγοριά στον σκοτεινό Κάτω Κόσμο.
• Η αντίθεση με τον γέροντα Πήλεα: Αμέσως μετά, ρωτά με την ίδια αγωνία και για τον δικό του πατέρα, τον Πήλεα, φοβούμενος μήπως τώρα που ο ίδιος πέθανε, οι άλλοι περιφρονούν τον γέροντα βασιλιά.

🌟 Η απάντηση του Οδυσσέα

Ο Οδυσσέας του εξηγεί ότι δεν γνωρίζει για τον Πήλεα, αλλά για τον Νεοπτόλεμο έχει να του πει τα καλύτερα, αφού ο ίδιος τον έφερε με το καράβι του από τη Σκύρο στην Τροία. Του περιγράφει έναν νεαρό που:

1. Στα συμβούλια μιλούσε πάντα πρώτος, με ώριμη σκέψη, και μόνο ο Νέστορας και ο Οδυσσέας τον ξεπερνούσαν.
2. Στο πεδίο της μάχης δεν κρυβόταν ποτέ στο πλήθος, αλλά έτρεχε πρώτος μπροστά, σκοτώνοντας πολλούς εχθρούς.
3. Μέσα στον Δούρειο Ίππο, εκεί όπου άλλοι γενναίοι αρχηγοί έκλαιγαν από τον φόβο τους και έτρεμαν τα γόνατά τους, ο Νεοπτόλεμος δεν έχασε καθόλου το χρώμα του. Αντίθετα, παρακαλούσε τον Οδυσσέα να τον αφήσει να βγει έξω, χαϊδεύοντας τη λαβή του σπαθιού του, διψασμένος για μάχη.

👉 Η αντίδραση του Αχιλλέα

Η ιστορία του Οδυσσέα λειτουργεί ως βάλσαμο. Ο Όμηρος περιγράφει πανέμορφα την κατάληξη: η ψυχή του Αχιλλέα, με μεγάλα, περήφανα βήματα, απομακρύνεται μέσα στο ασφοδελό λιβάδι (το λιβάδι των νεκρών), γεμάτη αγαλλίαση επειδή άκουσε πως ο γιος του έγινε ένας δοξασμένος και αντάξιος ήρωας.

 Όταν ο Οδυσσέας κατεβαίνει στον Άδη, έρχεται αντιμέτωπος με μια συλλογική, βουβή αλλά σπαρακτική μελαγχολία που μοιράζονται όλες οι ψυχές, από τον πιο ταπεινό στρατιώτη μέχρι τον ενδοξότερο ηγεμόνα.

το «συλλογικό παράπονο των νεκρών» στον Όμηρο δεν είναι απλώς μια συναισθηματική έκρηξη, αλλά μια βαθιά υπαρξιακή κραυγή. Αντικατοπτρίζει τη θεμελιώδη αλήθεια της αρχαϊκής ελληνικής σκέψης: τίποτα, καμία δόξα και κανένα επίτευγμα, δεν μπορεί να αναπληρώσει την απώλεια της ζωής και του φωτός του ήλιου.

Όταν ο Οδυσσέας κατεβαίνει στον Άδη, έρχεται αντιμέτωπος με μια συλλογική, βουβή αλλά σπαρακτική μελαγχολία που μοιράζονται όλες οι ψυχές, από τον πιο ταπεινό στρατιώτη μέχρι τον ενδοξότερο ηγεμόνα. Αυτό το παράπονο συνοψίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Η Απώλεια της Ταυτότητας και της Δύναμης

Για τους ομηρικούς ανθρώπους, ο αληθινός εαυτός είναι το σώμα. Όταν το σώμα πεθαίνει, η ψυχή μετατρέπεται σε «σκιά» (είδωλο). Το παράπονο των νεκρών πηγάζει από το γεγονός ότι έχουν χάσει τα πάντα που τους έκαναν ανθρώπους: τη δύναμη των μυών τους, τη λογική, τη μνήμη, ακόμα και τη φωνή τους (βγάζουν μόνο αδύναμα, τρομακτικά τριξίματα σαν πουλιά, μέχρι να πιουν αίμα). Είναι καταδικασμένοι σε μια αιώνια κατάσταση ανικανότητας.

Στη μνημειώδη συνάντησή τους στον Κάτω Κόσμο (Οδύσσεια, Ραψωδία λ), ο Αχιλλέας λέει στον Οδυσσέα λόγια που σοκάρουν και ανατρέπουν ολόκληρη την ηρωική ηθική της αρχαιότητας.

Όταν ο Οδυσσέας προσπαθεί να τον παρηγορήσει, λέγοντάς του ότι κανείς άνδρας δεν υπήρξε πιο ευτυχισμένος από αυτόν, αφού στη ζωή οι Αχαιοί τον τιμούσαν σαν θεό και τώρα, πεθαμένος, είναι ο απόλυτος άρχοντας ανάμεσα στους νεκρούς, ο Αχιλλέας απαντά με μια σπαρακτική και ωμή δήλωση:

«Μη μου μιλάς για τον θάνατο με παρηγοριές, τρανέ Οδυσσέα.
Θα προτιμούσα να ήμουν ξεπεσμένος δούλος στη γη, να δουλεύω στο χωράφι ενός φτωχού αγρότη που δεν έχει δικό του βιος, παρά να βασιλεύω πάνω σε όλους τους χαμένους νεκρούς».

  Ο ποιητής χρησιμοποιεί το συλλογικό παράπονο των νεκρών για να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα στον αναγνώστη (και στον Οδυσσέα):

Ίμβρος και Τένεδος-Δύο σταγόνες "γαλάζιας πατρίδας"

 

Η Ίμβρος

και η Τένεδος

 

 κατέχουν εξέχουσα θέση στην ελληνική Ίστορία αρχαιότητα λόγω της στρατηγικής τους γεωγραφικής θέσης στην είσοδο του Ελλησπόντου, η οποία τις συνέδεσε άρρηκτα με  ,τον Τρωικό Πόλεμο και τις μεγάλες συμμαχίες της κλασικής εποχής.

Η Ίμβρος στην Αρχαιότητα

• Ονομασία και Προέλευση: Το νησί κατοικήθηκε αρχικά από προελληνικούς πληθυσμούς (Πελασγούς). Το όνομά της συνδέεται με τον Καρικό θεό της γονιμότητας, τον Ίμβραμο ή Ίμβρασο. 
• Μυθολογία: Ο Όμηρος αναφέρει στην Ιλιάδα ότι ανάμεσα στην Ίμβρο και την Τένεδο, στα βάθη της θάλασσας, ο θεός Ποσειδώνας είχε τους στάβλους για τα θεϊκά του άλογα. Επίσης, εκεί βρισκόταν και το παλάτι της Θέτιδας, της μητέρας του Αχιλλέα. 
• Αθηναϊκή Κληρουχία: Στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ., το νησί καταλήφθηκε από τον Μιλτιάδη και εντάχθηκε στην επιρροή των Αθηνών. Για αιώνες, η Ίμβρος αποτελούσε αθηναϊκή κληρουχία, πράγμα που σημαίνει ότι οι κάτοικοί της διατηρούσαν την ιδιότητα του Αθηναίου πολίτη και το νησί ακολουθούσε πιστά την πολιτική και τη θρησκεία της Αθήνας (όπως η λατρεία των Καβείρων).
• Η Ίμβρος (Gökçeada) και η Τένεδος (Bozcaada) είναι τα δύο μεγαλύτερα νησιά του Αιγαίου που ανήκουν στην Τουρκία . Η σύγχρονη ιστορία τους καθορίστηκε από τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923), η οποία παραχώρησε τα νησιά στην Τουρκία με τον όρο να διασφαλιστεί ένα ειδικό καθεστώς αυτονομίας για την προστασία του γηγενούς ελληνικού πληθυσμού.
  Η Τουρκία δεν τήρησε τις υποχρεώσεις της που απέρρεαν από το Άρθρο 14 της Συνθήκης της Λωζάνης (1923), το οποίο προέβλεπε ένα καθεστώς ειδικής αυτονομίας, τοπικής αυτοδιοίκησης και ασφάλειας για τον γηγενή ελληνικό πληθυσμό της Ίμβρου και της Τενέδου. 
   Αντίθετα, εφαρμόστηκε μια συστηματική πολιτική αφελληνισμού, η οποία κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1960 Παρά τη  εξέλιξη, το ειδικό καθεστώς αυτοδιοίκησης που επέβαλλε η Συνθήκη της Λωζάνης δεν εφαρμόστηκε ποτέ ουσιαστικά από την επίσημη Τουρκία. 
   Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος Α΄ (κατά κόσμον Δημήτριος Αρχοντώνης) είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την Ίμβρο.

Τα Κύπρια

Έπη 

κατέχουν ανεκτίμητη λογοτεχνική και ιστορική αξία, αποτελώντας έναν από τους ισχυρότερους πνευματικούς και πολιτισμικούς συνδετικούς κρίκους ανάμεσα στην Αρχαία Ελλάδα και την Κύπρο

Τα Κύπρια Έπη είναι ένα αρχαίο ελληνικό επικό ποίημα 11 βιβλίων σε δακτυλικό εξάμετρο, το οποίο αποτελούσε μέρος του Τρωικού Κύκλου. Στα Κύπρια Έπη περιλαμβάνονταν λεπτομέρειες που δεν αναφέρονται στον Όμηρο ή διαφέρουν από αυτόν. Για παράδειγμα, εκεί αναφερόταν ότι το δόρυ του Αχιλλέα ήταν το μοναδικό ξυλουργικό έργο του Ηφαίστου, ότι ο γιος του Αχιλλέα ονομαζόταν αρχικά Πύρρος (και μετέπειτα Νεοπτόλεμος), καθώς και ότι ο Αγαμέμνονας είχε τέσσερις κόρες (Χρυσόθεμις, Λαοδίκη, Ιφιγένεια και Ιφιάνασσα)

 Αν και η Ιλιάδα του Ομήρου και τα Κύπρια Έπη αναφέρονται στον ίδιο μυθολογικό κύκλο, παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στον τρόπο που εξιστορούν την αρπαγή της Ελένης και τα γεγονότα γύρω από αυτήν. Η βασικότερη διαφορά

Η έλευση της Αντίκλειας

 

Η έλευση της

Ο Οδυσσέας 

Αντίκλειας

ταξιδεύει στα πέρατα του Ωκεανού, σκάβει λάκκο και κάνει θυσία σύμφωνα με τις οδηγίες της Κίρκης για να μιλήσει στον μάντη Τειρεσία. Μετά τον Τειρεσία, βλέπει πλήθος ψυχών και ανάμεσά τους τη μητέρα του, την οποία είχε αφήσει ζωντανή στην Ιθάκη. 

Η συγκινητική στιγμή:

Στην αρχή δεν την αφήνει να πλησιάσει στο αίμα, περιμένοντας να μιλήσει πρώτα στον Τειρεσία. Αργότερα, μαθαίνει από την ίδια ότι πέθανε από τη μεγάλη λύπη και τον καημό της για την παρατεταμένη απουσία του στον Τρωικό Πόλεμο. 

Η προσπάθεια αγκαλιάς: Ο Οδυσσέας προσπαθεί τρεις φορές  Και τις τρεις φορές η Αντίκλεια γλιστράει μέσα από τα χέρια του σαν σκιά (σκιά) ή όνειρο. Αυτό προκαλεί στον Οδυσσέα ακόμη μεγαλύτερο, διαπεραστικό πόνο στην καρδιά (κρυερόν δέος).να αγκαλιάσει την ψυχή της μητέρας του, αλλά εκείνη γλιστράει από τα χέρια του σαν σκιά ή όνειρο, καθώς οι νεκροί δεν έχουν πλέον σάρκα και οστά.

 Η Αντίκλεια τον προσφωνεί με απέραντη αγάπη («παιδί μου κακορίζικο απ᾽ όλους τους ανθρώπους»). Του ξεκαθαρίζει αμέσως ότι η Περσεφόνη δεν τον εξαπατά για να τον πληγώσει.

 Του εξηγεί ότι αυτή που βιώνει είναι η κοινή μοίρα όλων των ανθρώπων όταν πεθαίνουν.

Η Αντίκλεια κλείνει τα λόγια της με μια

ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΠΑΝΤΩΝ

 Στην ομηρική επική ποίηση, ο Δίας και οι υπόλοιποι θεοί ταξιδεύουν στα άκρα της γης για να συμμετάσχουν σε πολυήμερες ιεροτελεστίες και συμπόσια με τους «αμύμονες» (αψεγάδιαστους) Αιθίοπες

«ἀρχὴ καὶ ῥίζα παντὸς ἀγαθοῦ ἡ τῆς γαστρὸς ἡδονή· 

 

καὶ τὰ σοφὰ καὶ τὰ περιττὰ ἐπὶ ταύτην ἔχει τὴν ἀναφοράν» 

(η αρχή και η ρίζα κάθε καλού είναι η ηδονή της κοιλιάς,

και σ' αυτήν αναφέρονται τα σοφά και τα περιττά). Η φράση «ἀρχὴ καὶ ρίζα παντός αγαθού ἡ τῆς γαστρὸς ἡδονή» αποδίδεται στον Επίκουρο και διασώζεται στο έργο «Δειπνοσοφισταί» του Αθηναίου (XII, 546f).

Η Φιλοσοφική Σημασία

Θεμελιώδης ρίζα: