Περὶ τοῦ Εἶ τοῦ ἐν Δελφοῖς-Ο Αμμώνιος ο Αθηναίος (ή Αμμώνιος ο Λαμπρεύς)

 Ο Αμμώνιος ο Αθηναίος (ή Αμμώνιος ο Λαμπρεύς)

Ο Αμμώνιος ο Αθηναίος (ή Αμμώνιος ο Λαμπρεύς) ήταν σημαντικός φιλόσοφος του 1ου αιώνα  ο οποίος έμεινε στην ιστορία κυρίως ως ο δάσκαλος του σπουδαίου ιστορικού, βιογράφου και φιλοσόφου Πλουτάρχου. 

Η σχέση τους και τα βασικά στοιχεία για τον Αμμώνιο συνοψίζονται στα εξής:

• Η διδασκαλία του: Ο Πλούταρχος σπούδασε μαθηματικά και φιλοσοφία στην Αθήνα υπό την καθοδήγηση του Αμμωνίου γύρω στα έτη 66–67, κατά την περίοδο που ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Νέρωνας επισκέφθηκε την Ελλάδα. 
• Φιλοσοφική κατεύθυνση: Αν και ορισμένες αρχαίες πηγές τον αποκαλούν «Περιπατητικό» λόγω της βαθιάς γνώσης του γύρω από το έργο του Αριστοτέλη, ο Αμμώνιος θεωρείται κατά βάση Πλατωνικός φιλόσοφος. Δίδαξε στην Αθήνα, πιθανότατα στον χώρο της αρχαίας Πλατωνικής Ακαδημίας. 
• Η παρουσία του στα έργα του Πλουτάρχου: Ο Πλούταρχος έτρεφε τεράστιο σεβασμό για τον δάσκαλό του. Μάλιστα, τον μετέτρεψε σε κεντρικό πρόσωπο (συνομιλητή) σε αρκετούς από τους φιλοσοφικούς διαλόγους στα Ηθικά του  όπως:
  • Στο διάλογο «Περὶ τοῦ Εἶ τοῦ ἐν Δελφοῖς».
  • Στο διάλογο «Περὶ τῶν ἐκλελοιπότων χρηστηρίων» (De defectu oraculorum).
  • Στα «Συμποσιακά» (Quaestiones conviviales), όπου περιγράφονται δείπνα με συζητήσεις στο σπίτι του Αμμωνίου στην Αθήνα.  
    O Αμμώνιος και ο Πλούταρχος συναντήθηκαν στους Δελφούς κατά τη νεότητα του Πλουτάρχου, ένα γεγονός που γνωρίζουμε με βεβαιότητα χάρη στα ίδια τα κείμενα του Χαιρωνέα συγγραφέα. 
    Η συνάντηση αυτή και το πλαίσιό της περιγράφονται λεπτομερώς:
  • Η αφορμή (66–67 ): Ο Πλούταρχος αναφέρει στον διάλογό του «Περὶ τοῦ Εἶ τοῦ ἐν Δελφοῖς» ότι, 👉όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Νέρωνας επισκέφθηκε την Ελλάδα, ο ίδιος βρισκόταν στους Δελφούς μαζί με τον δάσκαλό του, τον Αμμώνιο, και άλλους συμφοιτητές και φίλους του. 
  • Η συζήτηση στο Ιερό: Κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης, η παρέα των φιλοσόφων βρέθηκε μπροστά στο μυστηριώδες γράμμα «Ε» (ΕΙ) που ήταν αφιερωμένο στον ναό του Απόλλωνα. Η θέα του συμβόλου αυτού πυροδότησε μια βαθιά φιλοσοφική και θεολογική συζήτηση, στην οποία ο Αμμώνιος είχε τον τελικό και πιο βαρύνοντα λόγο, εξηγώντας ότι το «ΕΙ» αποτελεί μια υπαρξιακή προσφώνηση προς τον Θεό («Εσύ είσαι/υπάρχεις»). 
  • Η σημασία για τον Πλούταρχο: Αυτή η νεανική συνάντηση και οι συζητήσεις υπό την καθοδήγηση του Αμμωνίου 👉επηρέασαν βαθύτατα τον Πλούταρχο. Ο ίδιος, αργότερα στη ζωή του, υπηρέτησε ως μόνιμος ιερέας του Απόλλωνα στους Δελφούς για περίπου 30 χρόνια.