Ο Μέγας Άλέξανδρος στην Άγία Γραφή και στο Κοράνι

 Ο

«Δίκερατος» Μέγας Αλέξανδρος (Τα κέρατα του Άμμωνα)

• Η προέλευση: Το 331 π.χ.χ., ο Αλέξανδρος επισκέφθηκε το Μαντείο του Άμμωνα Δία στην όαση Σίβα της Αιγύπτου. Εκεί, οι ιερείς τον προσφώνησαν ως «γιο του Άμμωνα» (του αιγυπτιακού θεού Aμούν, που οι Έλληνες ταύτιζαν με τον Δία). 

• Η απεικόνιση:

  

  
  

  
  

  

  
  Ο θεός Άμμων είχε ως ιερό ζώο το κριάρι. Μετά την επίσκεψη αυτή, και κυρίως στα νομίσματα που έκοψαν οι διάδοχοί του (όπως ο Λυσίμαχος), ο Αλέξανδρος άρχισε να απεικονίζεται με δύο στριφτά κέρατα κριαριού να προβάλλουν από τα μαλλιά του, ως σύμβολο της θεϊκής του καταγωγής. 

• Στην Ανατολή (Dhu al-Qarnayn): Λόγω αυτής της εικονογραφίας, στις παραδόσεις της Μέσης Ανατολής και στο Κοράνι, ο Αλέξανδρος αναφέρεται με το προσωνύμιο «Dhu al-Qarnayn» (Δίκερως ή Δίκερατος), δηλαδή «αυτός που έχει δύο κέρατα». 

Στο Κοράνι, η φιγούρα του «Δίκερατου» αναφέρεται στη Σούρα αλ-Καχφ (Η Σπηλιά, 18:83-98) με το όνομα Ντου αλ-Καρνάιν (Dhu al-Qarnayn), που μεταφράζεται κατά λέξη ως «Αυτός με τα δύο κέρατα».

Πρόκειται για μια από τις πιο συναρπαστικές και πολυσυζητημένες αναφορές, καθώς παρουσιάζεται ως ένας δίκαιος και πανίσχυρος ηγεμόνας, προικισμένος από τον Θεό.

---

1. Η ιστορία του Ντου αλ-Καρνάιν στο Κοράνι

Σύμφωνα με το ιερό κείμενο του Ισλάμ, ο Ντου αλ-Καρνάιν πραγματοποιεί τρία μεγάλα ταξίδια στα πέρατα του κόσμου:

• Το ταξίδι στη Δύση: Φτάνει στο σημείο όπου δύει ο ήλιος, το οποίο περιγράφεται σαν μια «θολή/λασπώδης πηγή». Εκεί συναντά έναν λαό και ο Θεός τού δίνει την επιλογή είτε να τους τιμωρήσει είτε να τους φερθεί με καλοσύνη. Εκείνος επιλέγει να τιμωρήσει μόνο τους αδίκους και να ανταμείψει τους πιστούς.
• Το ταξίδι στην Ανατολή: Φτάνει στο σημείο όπου ανατέλλει ο ήλιος, βρίσκοντας έναν λαό που δεν είχε κανένα καταφύγιο για να προστατευτεί από τη ζέστη του ήλιου.
• Το ταξίδι στα Βουνά και το Τείχος κατά των Γωγ και Μαγώγ: Φτάνει ανάμεσα σε δύο βουνά, όπου συναντά έναν λαό που σχεδόν δεν καταλάβαινε τη γλώσσα του. Ο λαός αυτός του ζητά προστασία από τους Γωγ και Μαγώγ (Yajuj and Majuj), δύο βάρβαρες φυλές που σκορπούσαν τη διαφθορά στη Γη.
• Η κατασκευή του τείχους: Ο Ντου αλ-Καρνάιν αρνείται να δεχτεί χρήματα ως αμοιβή, λέγοντας ότι η δύναμη που του έδωσε ο Θεός είναι αρκετή. Ζητά από τον λαό κομμάτια σίδερου και λιωμένο χαλκό και κατασκευάζει ένα απροσπέλαστο, πανύψηλο τείχος, εγκλωβίζοντας τους Γωγ και Μαγώγ μέχρι την Ημέρα της Κρίσης.

---

2. Γιατί ονομάζεται «Δίκερατος»;

Υπάρχουν τρεις κύριες ερμηνείες από τους ισλαμικούς μελετητές για το προσωνύμιο αυτό:

Ο Ιδανικός Έλληνας Ηγεμόνας

 

ΤΕΥΚΡΟΣ:

…ἐς γῆν ἐναλίαν Κύπρον, οὗ μ’ ἐθέσπισεν

οἰκεῖν Ἀπόλλων, ὄνομα νησιωτικὸν

Σαλαμῖνα θέμενον τῆς ἐκεῖ χάριν πάτρας.

 «στη θαλασσοφίλητη (ή παραθαλάσσια) γη της Κύπρου, όπου ο Απόλλων μου είχε χρησμοδοτήσει να κατοικήσω»

 Στο ποίημά του «Ελένη» (από τη συλλογή ...Κύπρον, οὗ μ’ ἐθέσπισεν...), ο Σεφέρης χρησιμοποιεί τη φωνή του Τεύκρου

Άνοδος στον θρόνο:

Κατέλαβε τη Σαλαμίνα το 411 π.χ.χ., εκδιώκοντας τον Φοίνικα βασιλίδα Αυδήμονα και αποκαθιστώντας τη δυναστεία των Τευκριδών.

Πολιτική και Πολιτισμός: Προώθησε τον ελληνικό πολιτισμό, έκοψε χρυσά νομίσματα και καθιέρωσε το ελληνικό αλφάβητο στη Σαλαμίνα.

Εξωτερική Πολιτική: Ακολούθησε έντονα αντιπερσική πολιτική και συμμάχησε με την Αθήνα.

Τέλος: Δολοφονήθηκε το 374 π.χ.χ. κάτω από αδιευκρινίστους συνθήκες, με τον γιο του Νικοκλή να

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΑΝΑΒΑΣΙΣ-ΚΥΡΟΥ ΑΝΑΒΑΣΙΣ

 Στο περσικό βασιλικό έπος *Σαχναμέ*

 του 👉Φερντόσι, ο Μέγας Αλέξανδρος είναι γνωστός ως Εσκαντάρ (ή Ισκαντάρ/Σικαντάρ). Η ιστορία του Ισκαντάρ κατέχει ισχυρή θέση στο έργο —εμφανιζόμενος ως ο εικοστός ηγεμόνας της βασιλικής γενεαλογίας του έπους— όπου χρησιμεύει ως τεκμήριο της περσικής ιστορίας μέχρι σήμερα. Στο εθνικό έπος του Φερντούσι, το *Σαχναμέ*, ο Εσκαντάρ (Μέγας Αλέξανδρος) —παραδόξως— απεικονίζεται όχι ως ένας ύπουλος ξένος καταστροφέας, αλλά ως ένας νόμιμος Πέρσης Μέγας Βασιλιάς.Όταν ο Εσκαντάρ νικά τον Πέρση βασιλιά Ντάρα (Δαρείος Γ΄), δεν πολεμά —κατά την άποψη του έπους— ως ξένος εισβολέας. Αντίθετα, διεκδικεί τον θρόνο ως ο μεγαλύτερος, νόμιμος ετεροθαλής αδελφός του. Μάλιστα, κρατάει στην αγκαλιά του τον ετοιμοθάνατο Ντάρα, υπόσχοντας να τιμωρήσει τους δολοφόνους του και να κυβερνήσει επάξια την Περσία.

 Όταν ο Αλέξανδρος

 κατέκτησε την Περσία, βάδισε προς τις Πασαργάδες και φρόντισε να επισκέπτεται τον τάφο του Κύρου. Σε όλη του τη ζωή, θαύμαζε τον Κύρο Β' ως έναν υποδειγματικό και σοφό ηγεμόνα. Εκείνη την εποχή, ο τάφος ήταν ακόμα άθικτος. Ο Αλέξανδρος έβαλε τον σύντροφό του, τον Αριστόβουλο, να μπει μέσα. Μέσα, βρήκε ένα χρυσό κρεβάτι, μια χρυσή σαρκοφάγο, πολύτιμα ράσα και βαβυλωνιακά χαλιά. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο τάφος έφερε μια εντυπωσιακή επιγραφή που συγκίνησε βαθιά τον Αλέξανδρο: «Ω άνθρωπε, όποιος κι αν είσαι και από όπου κι αν προέρχεσαι, εγώ είμαι ο Κύρος, που ίδρυσε την Περσική Αυτοκρατορία. Μην μου μισείς αυτό το μικρό κομμάτι γης που καλύπτει το σώμα μου».

 Όταν ο Αλέξανδρος επέστρεψε στις Πασαργάδες χρόνια αργότερα, μετά την επίπονη ινδική εκστρατεία του, αντιμετώπισε μια σκηνή καταστροφής.

 Η βεβήλωση: Κατά την απουσία του, τυμβωρύχοι είχαν εισβάλει στο μνημείο, είχαν κλέψει τους θησαυρούς του και είχαν πετάξει απρόσεκτα το σώμα του Κύρου έξω από τη σαρκοφάγο για να το διαλύσουν.  Ο Μακεδόνας βασιλιάς εξοργίστηκε βαθιά από αυτή την πράξη ασέβειας. Διέταξε τους υπεύθυνους φύλακες του τάφου - τους Πέρσες Μάγους - να βασανιστούν και να εκτελεστούν.  Ο Αλέξανδρος διέταξε προσωπικά τον Αριστόβουλο να αποκαταστήσει πλήρως τον τάφο. Τα λείψανα του Κύρου επιστράφηκαν στη σαρκοφάγο, η κατεστραμμένη λιθοδομή επισκευάστηκε και η είσοδος περιτοιχίστηκε και σφραγίστηκε με τη βασιλική σφραγίδα του Αλεξάνδρου για να αποφευχθούν μελλοντικές λεηλασίες. Χάρη σε αυτά τα προστατευτικά μέτρα που

Αλεξάνδρου Ανάβασις

 

Ο Μέγας Αλέξανδρος 

έφτασε στην ινδική το 326 π.x.χ, φτάνοντας έως τον ποταμό Υδάσπη όπου συγκρούστηκε με τον βασιλέα Πώρο. Ο Πώρος πολέμησε με απίστευτο σθένος, αρνούμενος να εγκαταλείψει τη μάχη, παρά τα πολλαπλά τραύματά του. Όταν τελικά συνελήφθη και οδηγήθηκε μπροστά στον Αλέξανδρο, ο Μακεδόνας βασιλιάς εντυπωσιάστηκε από το επιβλητικό του ανάστημα (ήταν πάνω από 2 μέτρα) και την αγέρωχη στάση του

Η Εκστρατεία στην Ινδία

• Μάχη του Υδάσπη (326 π.x.x.): Ο Αλέξανδρος νίκησε τον Ινδό βασιλέα Πώρο, ο οποίος διέθετε πολυάριθμο πεζικό και πολεμικούς ελέφαντες. 
• Μετά τη μάχη, εντυπωσιασμένος από τη γενναιότητα του Πώρου, τον άφησε να κυβερνά ως σατράπης. 
• Η στάση του στρατού: Ο Αλέξανδρος αναγκάστηκε να σταματήσει την προέλασή του και να πάρει τον δρόμο της επιστροφής στον ποταμό Ήφαση, καθώς οι Μακεδόνες στρατιώτες του αρνήθηκαν να συνεχίσουν βαθύτερα στην Ινδία λόγω της κούρασης και των συνεχών δυσκολιών. 
• Ίδρυση πόλεων: Στην περιοχή ίδρυσε πόλεις, όπως τη Νίκαια και τα Βουκέφαλα (προς τιμήν του αλόγου του, του Βουκεφάλα). 

Ο διάλογος μεταξύ του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του ηττημένου Ινδού βασιλιά Πώρου μετά τη Μάχη του Υδάσπη  είναι ένας από τους πιο διάσημους, συγκινητικούς και διδακτικούς διαλόγους της παγκόσμιας ιστορίας.

Η σκηνή διασώθηκε από αρχαίους ιστορικούς, όπως

Ο Μέγα Άλέξανδρος και το Άγιο Φως

 

Η σκηνή όπου ο Μέγας Αλέξανδρος και ο Ηφαιστίων περπάτησαν

ή έτρεξαν στην παραλία της Τροίας

  (κοντά στο αρχαίο Ίλιον και το ακρωτήριο του Σιγείου) αποτελεί μία από τις πιο διάσημες και έντονα συμβολικές στιγμές της αρχαιότητας. 

Σύμφωνα με τους αρχαίους ιστορικούς

 (όπως ο Πλούταρχος και ο Αιλιανός), η παρουσία τους στην ακτή της Τροίας το 334 π.x.x. περιελάμβανε μια πολύ συγκεκριμένη ιεροτελεστία:

• Ο γυμνός αγώνας δρόμου: Αφού αποβιβάστηκαν στην ακτή, ο Αλέξανδρος, ο Ηφαιστίων και οι στενοί τους Σύντροφοι αλείφτηκαν με λάδι και έτρεξαν γυμνοί μέχρι τον τάφο του Αχιλλέα. Αυτό γινόταν με βάση το αρχαίο ελληνικό έθιμο για την απόδοση τιμών στους νεκρούς ήρωες. 
• Η συμβολική «ακρογιαλιά» της Ιλιάδας: Το περπάτημα και οι τελετές τους έγιναν στο ίδιο ακριβώς σημείο όπου, σύμφωνα με τον Όμηρο, ήταν αραγμένα τα πλοία των Μυρμιδόνων και όπου ο Αχιλλέας θρηνούσε περπατώντας στην ακρογιαλιά για την απώλεια του Πατρόκλου.
• Το στεφάνωμα: Αφού διέσχισαν την περιοχή, έφτασαν στους τύμβους. Ο Αλέξανδρος στεφάνωσε τον τάφο του Αχιλλέα και ο Ηφαιστίων τον τάφο του Πατρόκλου, επισφραγίζοντας τη δική τους σχέση μπροστά σε όλο τον στρατό. 

Αυτή η στιγμή στην παραλία της Τροίας δεν ήταν απλός περίπατος, αλλά μια σχεδιασμένη πολιτική και συναισθηματική δήλωση ότι η νέα εκστρατεία στην Ασία ήταν η συνέχεια του Τρωικού Πολέμου.

Η απόφαση του Μέγα Αλέξανδρου

  να σβήσει το ιερό πυρ σε όλους τους ναούς της Ασίας μετά τον ξαφνικό θάνατο του Ηφαιστίωνα το 324 π.χ.χ.. Πρόκειται

Η νευροαρχαιολογία, ένα σύγχρονο, διεπιστημονικό πεδίο

 

Η νευροαρχαιολογία

 

 είναι ένα σύγχρονο, διεπιστημονικό πεδίο που συνδυάζει τη νευροεπιστήμη με τη γνωσιακή αρχαιολογία για να μελετήσει πώς εξελίχθηκε ο ανθρώπινος εγκέφαλος και η νόηση μέσα από τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος. Ο όρος επινοήθηκε από τον Βρετανό αρχαιολόγο Colin Renfrew και τον

👉 Έλληνα καθηγητή Lambros Malafouris.

 

Αντί να εξετάζει τον εγκέφαλο ως ένα απομονωμένο βιολογικό όργανο, η νευροαρχαιολογία υποστηρίζει ότι ο ανθρώπινος νους διαμορφώνεται σε συνεχή αλληλεπίδραση με τα αντικείμενα, τα εργαλεία και το περιβάλλον. 

Βασικές Αρχές και Θεωρίες

Θεωρία της Υλικής Δέσμευσης (Material Engagement Theory): Προτείνει ότι τα υλικά αντικείμενα (π.χ. ένα λίθινο εργαλείο ή ένα πήλινο αγγείο) δεν είναι απλά προϊόντα της σκέψης, αλλά αποτελούν προέκταση του ίδιου του γνωσιακού μας συστήματος. 
Μεταπλαστικότητα (Metaplasticity): Η ιδέα ότι η νευρωνική πλαστικότητα του εγκεφάλου και η πολιτισμική εξέλιξη είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Ο πολιτισμός αναδιοργανώνει βιολογικά τον εγκέφαλο. 
Ενεργός Νους (Enactivism):