Με τι ασχολείσθε Έλληνες;

http://www.epanellinismos.com/index.php?option=com_fireboard&func=view&id=11298&catid=74#11298
--------------
Το „Άγιο Φως“ της Ιερουσαλήμ και ο Λεωνίδας.
Όταν η αγάπη γιά την πατρίδα υπερβαίνει το καθήκον και κάθε πίστη…
Η Μάχη των Θερμοπυλών:
Το 480 π.Χ., ηγούμενος 7,000 ανδρών, μεταξύ των οποίων 300 επίλεκτων Σπαρτιατών, οχυρώθηκε στα στενά των Θερμοπυλών για να ανακόψει το πέρασμα των στρατευμάτων του Ξέρξη.
Οι Σπαρτιάτες πολεμιστές φέρανε δόρυ στο δεξί χέρι. Στο αριστερό πλευρό φέρανε ξίφος ή μαχαίρι, που κρεμότανε από τον δεξιό ώμο με λουρί. Φορούσανε περικεφαλαία, μεταλλικό θώρακα και κνημίδες. Με το αριστερό χέρι φέρανε ασπίδα, που προφύλασσε μηρούς και κορμό.
Μετά από διήμερη αντίσταση και προδοσία του Εφιάλτη, ο Λεωνίδας αντιλήφθηκε τους Πέρσες ενώ κατέβαιναν από το όρος της Οίτης, κι έστειλε δια θαλάσσης το κύριο σώμα του Στρατού με τους 300 Σπαρτιάτες και 700 Θεσπιείς.
Οι Πέρσες ήτανε προ των πυλών, και οι Έλληνες Αρχηγοί είχανε συζητήσεις και διενέξεις. Αρκετοί Αρχηγοί αποσύρθηκαν, με τα στρατεύματα τους. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Λεωνίδας έδωσε εντολή να αποσυρθούν οι σύμμαχοι Έλληνες στρατιώτες καθώς τους θεώρησε απρόθυμους και λιγόψυχους ώστε να αντιμετωπίσουν τον ισχυρό εχθρό.
Οι Θεσπιείς με Αρχηγό τον Δημόφιλο παρέμειναν στο πλευρό του Λεωνίδα με δική τους θέληση, δηλώνοντας πως αρνούνται να εγκαταλείψουν τον Λεωνίδα και τους 300. Τόσο όμορφα μας εξιστορεί ο Ηρόδοτος «Έτσι οι Θεσπιείς έζησαν με τους Σπαρτιάτες, και πέθαναν μαζί τους».
Οι ήρωες παρέμειναν να προασπίσουν των Ελλήνων τα Ιερά. Μία χούφτα άνθρωποι αποφάσισαν να αναμετρηθούν με τον Γιγάντιο Περσικό στρατό, με την επίγνωση πως οι άρχοντες της πόλης αλλά και οι άλλοι Έλληνες τους εγκατέλειψαν, εγκαταλείποντας έτσι κάθε Ελπίδα για Ελευθερία κι Αξιοπρέπεια.
«Αρχή άνδρα δείκνυσι» «Η εξουσία φανερώνει τον άνδρα»
(Πιττακός ο Μυτιληναίος)
Προσφέρει ο Ξέρξης στον Λεωνίδα την κυριαρχία όλης της Ελλάδος. Και η απάντηση του Λεωνίδα :
«- Πες στον κύριο σου ότι προτιμώ να πεθάνω για την πατρίδα μου, παρά να την υποδουλώσω!»
Το πρωί της μεγάλης μέρας, οι πολεμιστές γυάλισαν το δόρυ και τις ασπίδες τους, ακόνισαν τα ξίφη τους και κάνανε λουτρό. Χτένισαν κι αρωμάτισαν τα μακριά μαλλιά τους και κάθισαν σε δείπνο. Η πρόποση του Λεωνίδα λιτή: «Συμπατριώτες, ας προγευματίσουμε λιτά, αφού το βράδυ θα φάμε πλουσιοπάροχα στα Βασίλεια του Πλούτωνα»
Την επόμενη μέρα ο Ξέρξης και η φρουρά του με φρίκη είδε τις εκατοντάδες πτωμάτων Περσών στρατιωτών.
Ειδεχθές το θέαμα, κι αν ο Περσικός στρατός το έβλεπε, θα τρεπότανε σε φυγή. Οι μηχανικοί του Ξέρξη ανοίγουν τεράστια τάφρο και ρίχνουνε μέσα τα πτώματα των Περσών, σκεπάζοντας την καλά με χώμα. Αφήνουν διάσπαρτα μόνο πτώματα Ελλήνων, για να προκαλέσουν συγκίνηση και ταραχή στους συμπατριώτες τους. Στο μέσον υψώνουνε έναν πάσαλο, προορισμένο για να κρεμαστεί το αποκεφαλισμένο σώμα του Λεωνίδα.
Υπέρτατο πρότυπο στρατιωτικής εντολής.
Όλοι μαζί βρισκόμενοι αντιμέτωποι με τα πολυάριθμα στρατεύματα του Ξέρξη, δεν δέχτηκαν να αποχωρίσουν όπως άλλα Ελληνικά φύλλα, ώστε να δώσουν το σωστό παράδειγμα στις νέες γενιές των Ελλήνων.
Μετά από γενναίο αγώνα, τον Αύγουστο του 480 π.Χ. ο Λεωνίδας έπεσε ηρωϊκά με τους συμπολεμιστές του στο πεδίο της μάχης, στην δίοδο του στενωπού των Θερμοπυλών. Ο ολιγάριθμος Ελληνικός στρατός περικυκλώθηκε και εξολοθρεύτηκε ολοσχερώς, πλην των Θηβαίων, οι οποίοι παραδόθηκαν. Ο Λεωνίδας έπεσε ηρωικά, και οι Σπαρτιάτες περικύκλωσαν προστατευτικά το σώμα του, μέχρι τον θάνατο και του τελευταίου.
Μόνον δύο Σπαρτιάτες σώθηκαν: Ο Λεωνίδας έστειλε δύο τραυματίες πολέμου, τον Αριστόδημο και τον Εύρυτο στην Σπάρτη, για να ιστορήσουν με κάθε λεπτομέρεια την εξέλιξη της αναμέτρησης. Χάριν σ’ αυτούς γνωρίζουμε για την μάχη ως το τέλος.
Ένας τρίτος Σπαρτιάτης, ο Παντίτης στάλθηκε από τον Λεωνίδα στην Θεσσαλία για να ζητήσει ενισχύσεις, μα επέστρεψε στις Θερμοπύλες μετά το πέρας της μάχης. Λίγο αργότερα κρεμάστηκε από τύψεις και ντροπή, θεωρώντας την φυγή του άνανδρη.
Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Ξέρξης έδωσε την ασυνήθιστα σκληρή εντολή για τους Πέρσες να αποκεφαλιστεί το άψυχο κορμί του Λεωνίδα και το σώμα του να σταυρωθεί, χάριν εντυπωσιασμού: Πέρσης ηγεμόνας, διέταξε να βρουν το σώμα του Λεωνίδα και να του το φέρουν μπροστά του. Όταν βρέθηκε και το αναγνώρισε και ο Δημάρατος, διέταξε να αποκεφαλιστεί το άψυχο κορμί του Λεωνίδα και το σώμα του να σταυρωθεί και να καρφώσουν το κεφάλι του Λεωνίδα σε έναν πάσσαλο να θυμίζει σε όλους τι παθαίνουν αυτοί που αρνούνται, τις προσφορές του. O Ξέρξης μετανοώντας για την πράξη του, διέταξε να επιστραφεί το πτώμα του Λεωνίδα στην Σπάρτη, όπου κηδεύτηκε με λαμπρές τιμές, σε μία άκρως συγκινητική τελετή. Ο τάφος του Λεωνίδα σώζεται μέχρι σήμερα στο Βόρειο σημείο της σύγχρονης Πόλης της Σπάρτης.
Του Χριστού δεν του σπάσανε τα μέλη όπως των δυο ΄άλλων εσταυρωμένων που ήταν δίπλα του, δεν αποκεφαλίστηκε, αλλά όταν τον κατέβασαν από τον σταυρό τον περιθάλψανε και μέχρι σήμερα καλώς ή κακώς τον θρηνούν και τον γιορτάζουν, αυτόν και τον τάφο του.
Και τον Λεωνίδα;
Ο Λεωνίδας σταυρώθηκε και αποκεφαλίστηκε για σένα, για μένα για την ελευθερία της πατρίδος του, της πατρίδος μας, για τα ιδανικά της αρχαίας Ελλάδος τα οποία μέχρι σήμερα εμπλουτίζουν τον ελεύθερο κόσμο. Έδωσε την ζωή του όχι για κάποια αμφισβητούμενη σωτηρία, αλλά είναι Ασπίδα Σωτηρίας και παράδειγμα αυταπάρνησης στις γενιές που ακολουθούν.
Ο Στόχος του ηρωϊκού Λεωνίδα επιτεύχθηκε: Η πατρίδα νίκησε τον πόλεμο, κι ας έχασε μια μάχη, ας έχασε άνδρες ηρωϊκούς. Ο Αγώνας τους αυτός συγκλονίζει την ανθρωπότητα 2.500 χρόνια τώρα:
Η ανδρεία, το να βαδίζεις στο θάνατο για μια ανώτερη ιδέα, την πατρίδα σου.
Οι Εορτασμοί των Λεωνιδείων
Προς τιμή του Λεωνίδα και των συμπολεμιστών του που έπεσαν στις Θερμοπύλες, Οι Σπαρτιάτες διοργάνωσαν ετήσια γιορτή με τοπικούς αγώνες. Δύο μνημεία προς τιμή του Λεωνίδα αλλά και του Παυσανία (ο οποίος ηγήθηκε της μάχης των Πλαταιών), στήθηκαν απέναντι από το Θέατρο της Σπάρτης. Κάθε χρόνο, γινότανε ομιλίες προς τιμήν των δύο ηρώων αλλά και αγώνες στους οποίους αγωνιζότανε αποκλειστικά Σπαρτιάτες.
Και σήμερα; Με τιμές αρχηγού κράτους θα μεταφερθεί το „Άγιο Φως“ της Ιερουσαλήμ στην Ελλάδα... Αλήθεια, γνωρίζετε που είναι ο „Πανάγιος Τάφος“;
http://jimmysgreek.blogspot.com/2008/04/blog-post_12.html
N. Σάμιος

Λεωνίδας

Οι στενές, καυτές πύλες της αθανασίας

Τα στενά των Θερμοπυλών που το 480 π.Χ. ήταν πράγματι στενά, γνωστά για την μάχη των Θερμοπυλών. Η ονομασία της περιοχής όπως αναφέρει ο Ρωμαίος ιστορικός ΤΙΤΟΣ ΛΙΒΙΟΣ 59 π.Χ. οφείλεται στην ύπαρξη των θερμών ιαματικών πηγών που έρεαν ανάμεσα από το Στενό τις "Πύλες". Κατά την μυθολογία τις πηγές τις δημιούργησε ο Ήφαιστος, κατόπιν παράκλησης της Αθηνάς για να λούζεται εκεί ο Ηρακλής και να ξαναβρίσκει τις δυνάμεις του. Οι ιαματικές πηγές των Θερμοπυλών ήταν αφιερωμένες στον Ηρακλή και μάλιστα στην περιοχή υπήρχαν ιερό και βωμός αφιερωμένα στον ήρωα.

Η περιοχή των Θερμοπυλών υπήρξε διαχρονικά τόπος στρατηγικής σημασίας και πολεμικών συγκρούσεων, εφόσον αποτελούσε τη μοναδική από ξηρά βατή δίοδο επικοινωνίας της βόρειας με τη νότια Ελλάδα. Εκεί λοιπόν βρήκαν πολλοί Έλληνες, σε διάφορες εποχές δυνάμεις, όπως ο Ηρακλής, για να κάνουν τους άθλους που θα τους οδηγούσαν στην αθανασία.

Η σημασία της μάχης των Θερμοπυλών και του Λεωνίδα

Η σημασία της μάχης των Θερμοπυλών στη συνέχιση του ελληνικού πολιτισμού, ο οποίος αποτέλεσε το θεμέλιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, επισημάνθηκε από πολλούς ιστορικούς, αρκετοί από τους οποίους αναφέρουν ότι η Ελλάδα έσωσε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή. Με τον Λεωνίδα. Η μάχη των Θερμοπυλών που ο συμβολισμός της είναι διαχρονικός και πανανθρώπινος, είναι άλλη μια λαμπρή, συμμετοχική και ζωντανή ανάμνηση των ελληνικών αξιών. Αναδεικνύοντας τις έννοιες της ελευθερίας και των ιδεωδών της ατομικής και συλλογικής αξιοπρέπειας, που εδώ γεννήθηκαν, και χρέος όλων μας είναι να τις ξαναθυμίσουμε στο σύγχρονο Έλληνα και στην ανθρωπότητα ότι ο Λεωνίδας δεν είναι απλά μια περασμένη στιγμή της Ιστορίας, αλλά είναι ολοζώντανος στο εθνικό υποσεινίδητο

Ενας αρχαίος τάφος στο ισλαμικό Ιράν

Πρόκειται για τον τάφο του Κύρου (Foto), όπου οι Πέρσες τιμούν την μνήμη του αν και οι μουλάδες (κατακτητές, κάτι σαν τους παπάδες) έχουν φροντίσει να μην υπάρχει οδικό δίκτυο, με αποτέλεσμα η πρόσβαση να γίνεται με μεγάλες δυσκολίες... Στην Ελλάδα πηγαίνει κανείς στον τάφο του Φιλίππου ή του Λεωνίδα;

Ο Εσταυρωμένος

Συνέχεια από το Ιστορικό μυθιστορηματάκι Δημάρατος

Λεωνίδας, ο εσταυρωμένος των Ελλήνων

Η μάχη των Θερμοπυλών 480 π.Χ.

223. Το πρωί ο Ξέρξης έκανε μια σπονδή στον ανατέλλοντα ήλιο και περίμενε μέχρι την ώρα που συνήθως γεμίζει η αγορά, προτού αρχίσει την προέλασή του. Ακολουθούσε απλώς τις οδηγίες του Εφιάλτη, αφού η κάθοδος από την κορυφή είναι πολύ πιο σύντομη και ευθεία από τη μακριά και γεμάτη στροφές άνοδο. Όταν ο περσικός στρατός άρχισε την επίθεση, οι Έλληνες κάτω από τις διαταγές του Λεωνίδα, ξέροντας ότι βάδιζαν σε σίγουρο θάνατο, βγήκαν στο πλατύτερο σημείο του περάσματος, πολύ πιο μπροστά από κει που πολεμούσαν νωρίτερα· πράγματι, στις μάχες των προηγούμενων ημερών υπερασπίζονταν το τείχος κι έκαναν ξαφνικές εξόδους στα στενότερα σημεία του περάσματος. Τώρα, πάντως, εγκατέλειψαν αυτή την τακτική. Πολλοί Πέρσες σκοτώθηκαν εκεί· πίσω τους, οι διοικητές του σώματος χτυπούσαν χωρίς διάκριση τα μαστίγιά τους, σπρώχνοντας τους άνδρες μπροστά. Πολλοί έπεσαν στη θάλασσα και πνίγηκαν κι ακόμα περισσότεροι ποδοπατήθηκαν

ζωντανοί από τους δικούς τους. Κανείς δεν έδινε σημασία στους νεκρούς. Οι Έλληνες, που ήξεραν ότι ο εχθρός ερχόταν από το ορεινό μονοπάτι, άρα δεν είχαν ελπίδα σωτηρίας, επιστράτευσαν όλο τους το θάρρος και πολέμησαν με μανία και απόγνωση.

224. Στο μεταξύ, τα δόρατά τους είχαν σπάσει και σκότωναν τους Πέρσες με τα ξίφη τους. Στη διάρκεια αυτής της μάχης έπεσε ο Λεωνίδας, πολεμώντας ηρωικά, και μαζί του πολλοί διακεκριμένοι Σπαρτιάτες· έμαθα ονόματά τους, ονόματα ανδρών που αξίζουν πραγματικά να μείνουν αλησμόνητοι· για την ακρίβεια, έχω τα ονόματα και των τριακοσίων. Ανάμεσα στους Πέρσες νεκρούς υπήρχαν επίσης πολλοί σπουδαίοιάνδρες ανάμεσά τους ήταν και ο Αβροκόμης και ο Υπεράνθης, γιοι του Δαρείου από την κόρη του Αρτάνη τη Φραταγούνη. Ο Αρτάνης, γιος του Υστάσπη κι εγγονός του Αρσάμη, ήταν αδελφός του Δαρείου· μια και η Φραταγούνη ήταν το μόνο παιδί του, δίνοντάς τη στον Δαρείο ήταν σαν να του δίνει ολόκληρη την περιουσία του.

225. Έτσι, τα δύο αδέλφια του Ξέρξη έπεσαν εκεί πολεμώντας. Ακολούθησε άγρια μάχη πάνω από το πτώμα του Λεωνίδα· οι Έλληνες απώθησαν τέσσερις φορές τον εχθρό και, τελικά, το έσωσαν χάρη στην ανδρεία τους. Έτσι συνέχισαν να αγωνίζονται, ώσπου ο στρατός που είχε ακολουθήσει τον Εφιάλτη έφτασε στο πεδίο της μάχης· όταν οι Έλληνες τους είδαν, άλλαξαν πάλι τακτική. Επέστρεψαν στο στενότερο σημείο του περάσματος, πίσω από το τείχος και παρατάχτηκαν σ ένα ενιαίο σώμα — όλοι εκτός από τους Θηβαίους — στο λόφο που υπάρχει στην είσοδο του περάσματος, εκεί όπου σήμερα στέκεται το πέτρινο λιοντάρι στη μνήμη του Λεωνίδα και εκεί αντιστάθηκαν μέχρι τον τελευταίο, με τα ξίφη τους όσοι τύχαινε να τα έχουν ακόμη και με τα χέρια και τα δόντια τους όσοι δεν είχαν ξίφη, ώσπου οι Πέρσες, προχωρώντας από μπροστά αφού σώριασαν το οχύρωμα σε ερείπια και κλείνοντάς τους από πίσω, με κυκλωτική κίνηση τους κατέκλυσαν τελικά χτυπώντας τους.

226. Απ’ όλους τους Σπαρτιάτες και τους Θεσπιείς που πολέμησαν τόσο ηρωικά το πιο εκπληκτικό δείγμα θάρρους δόθηκε από τον Σπαρτιάτη Διηνέκη. Λέγεται ότι πριν από τη μάχη ένας ντόπιος από την Τραχίνα του είπε πως, όταν οι Πέρσες ρίχνουν βέλη, είναι τόσο πολλά ώστε κρύβουν τον ήλιο. Ο Διηνέκης τότε εντελώς ατάραχος μπροστά στο μέγεθος του περσικού στρατού, είπε ότι ήταν ευχάριστη η είδηση που τους έφερνε ο ξένος από την Τραχίνα, γιατί αν οι Πέρσες έκρυβαν τον ήλιο, θα πολεμούσαν με σκιά. Λέγεται ότι διατύπωσε κι άλλες παρόμοιες φράσεις, χάρη στις οποίες θα μείνει αλησμόνητος.

227. Μετά τον Διηνέκη, τη μεγαλύτερη διάκριση κέρδισαν δύο Σπαρτιάτες αδελφοί, ο Αλφεός κι ο Μάρωνας, γιοι του Ορσιφάντη. Από τους Θεσπιείς, αυτός που κατέκτησε τη μεγαλύτερη δόξα ήταν κάποιος Διθύραμβος, γιος του Αρματίδη. (Τα γεγονότα σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, Πολύμνια)

Μια τελευταία λεπτομέρεια έμενε να ολοκληρώσει, ο Ξέρξης τον θρίαμβο του. Διέταξε να βρουν το σώμα του Λεωνίδα και να του το φέρουν μπροστά του. Εστειλε απεσταλμένους μαζί με τον Δημάρατο για το αναγνωρίσουν. Οταν είδε ο Δημάρατος το πτώμα του νεκρού του φίλου, λύγισε από τον αβάσταχτο του ψυχικό πόνο. Οι άλλοι το πρόσεξαν...έπρεπε να τον αναγνωρίσει...Οταν έκανε ο Δημάρατος την αναγνώριση, πήγαν το νεκρό κορμί του Λεωνίδα στον Ξέρξη και εκείνος διέταξε να το αποκεφαλίσουν και να τον σταυρώσουν. Τα οστά του μεταφέρθηκαν μετά την αποκαθήλωση στην Περσία.

Σύμφωνα με μαρτυρία του Παυσανία*, ο στρατηγός Παυσανίας σαράντα χρόνια μετά την ιστορική μάχη μετέφερε τα οστά του Λεωνίδα στην Σπάρτη όπου και υπάρχει μέχρι σήμερα ένας λιτός τάφος, το Λεωνιδαίο, ένα ναόμορφο οικοδόμημα όπου, σύμφωνα με την παράδοση, μεταφέρθηκαν και ετάφησαν τα οστά του ένδοξου βασιλιά που έχει χρονολογηθεί ότι κτίστηκε την εποχή της μάχης των Θερμοπυλών, και έχει συνδεθεί επί χιλιετηρίδες στην λαϊκή συνείδηση με τον Λεωνίδα.

Αργότερα, οι πόλεις Πέργαμος, Τευθρανία και Αλίσαρνα, παραδόθηκαν από τον Ξέρξη στο Δημάρατο και ο Ξενοφών αναφέρει τους απογόνους του, Ευρυσθένη και Προκλή, να τις κυβερνούν κληρονομικά. Στις πόλεις αυτές, η ελληνική γλώσσα – η ελληνοφωνία- όπως εύστοχα αναφέρει η κυρία Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ εξακολούθησε να ισχύει μέχρι την αποτυχημένη νεκρανάσταση του Βυζαντίου όταν χιλιάδες χρόνων ελληνικής παρουσίας στην Μικρά Ασία κατέβηκαν οριστικά στον Άδη, το 1922. Κάτι τέτοιες μεγάλες ιδέες και μεγάλες καταστροφές είναι "δίδυμες αδελφές"...

Στο 3:37 του βίντεο, ο «καθαρόαιμος» δημοσιογράφος στο MEGA αποκαλεί τον Δημάρατο προδότη, πουλημένο....Εάν παρατηρήσατε σε όλη την διάρκεια των διαλόγων του με τον Ξέρξη ο Δημάρατος δεν ανέφερε –όσο ζούσε ο Λεωνίδας- ούτε μια φορά το όνομα του. Στον Ξέρξη μάλιστα είπε: "θα μιλήσω επειδή εσύ με διάταξες να το κάνω" (δηλαδή εθελοντικά δεν μιλούσε) και τελικά δεν του είπε τίποτα αρνητικό –από την ελληνική πλευρά-για την εξέλιξη του πολέμου.

Γιατί άραγε τον λένε τόσο εύκολα προδότη; Πού ήταν πουλημένος, ποιόν που και πότε πρόδωσε και ποιοι είναι οι πραγματικοί προδότες;

Μήπως αυτοί που χωρίς κόπο την αναζήτηση της αλήθειας κάνουν, και με τα έτοιμα τρέφονται; (Θουκυδίδης).

Τώρα εάν παίρνουν δίκαια τους μισθούς τους είναι θέμα που αφορά άλλους. MEGAς είσαι κύριε...

*Παυσανίας, ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΩΣ

ΛΑKΩΝΙΚΑ, ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ'

XIV. Ἐκ δὲ τῆς ἀγορᾶς πρὸς ἥλιον ἰόντι δυόμενον, τάφος κενὸς Βρασίδᾳ τῷ Τέλλιδος πεποίηται. Ἀπέχει δὲ οὐ πολὺ τοῦ τάφου τὸ θέατρον, λίθου λευκοῦ, θέας ἄξιον. Τοῦ θεάτρου δὲ ἀπαντικρὺ Παυσανίου τοῦ Πλαταιᾶσιν ἡγησαμένου μνῆμά ἐστι, τὸ δὲ ἕτερον Λεωνίδου· καὶ λόγους κατὰ ἔτος ἕκαστον ἐπ' αὐτοῖς λέγουσι, καὶ τιθέασιν ἀγῶνα, ἐν ᾧ πλὴν Σπαρτιατῶν ἄλλῳ γε οὐκ ἔστιν ἀγωνίζεσθαι. Τὰ δὲ ὀστᾶ τοῦ Λεωνίδου, τεσσαράκοντα ἔτεσιν ὕστερον ἀνελομένου ἐκ Θερμοπυλῶν τοῦ Παυσανίου κεῖται· [ἔστι] δὲ καὶ στήλη πατρόθεν τὰ ὀνόματα ἔχουσα, οἳ πρὸς Μήδους τὸν ἐν Θερμοπύλαις ἀγῶνα ὑπέμειναν.

Νίκος Σάμιος

ΤΕΛΟΣ

Το σαράκι της προδοσίας.Πόσοι ήταν οι Εφιάλτες;

Θερμοπύλες

480 π.Χ.

Διόδωρου Σικελιώτη, Βιβλιοθήκης Ιστορικής Βίβλος Ενδεκάτη

Προετοιμασίες των Περσών

Όταν άρχοντας της Αθήνας ήταν ο Καλλιάδης, οι Ρωμαίοι κατέστησαν υπάτους τον Σπόριο Κάσσιο και τον Πρόκλο Ουεργίνιο Τρίκοστο, ενώ οι Ηλείοι τελούσαν την εβδομηκοστή πέμπτη Ολυμπιάδα, κατά την οποία ο Συρακόσιος Αστύλος νίκησε στον αγώνα δρόμου ενός σταδίου. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο βασιλιάς Ξέρξης εκστράτευσε εναντίον της Ελλάδας για την παρακάτω αιτία. Ο Μαρδόνιος ο Πέρσης ήταν εξάδελφος του Ξέρξη και συγγενής του εξ αγχιστείας, και θαυμαζόταν εξαιρετικά από τους Πέρσες για τη σύνεση και την ανδρεία του. Αυτός ο άντρας, όντας περήφανος και με υψηλό φρόνημα αλλά και βρισκόμενος στην ακμή της ηλικίας του, επιθυμούσε να γίνει αρχηγός μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων, γι’ αυτό έπεισε τον Ξέρξη να υποδουλώσει του Έλληνες που ήταν πάντα εχθροί με τους Πέρσες. Ο Ξέρξης, πεισμένος από αυτόν και θέλοντας να διώξει όλους τους Έλληνες από την πατρίδα του, έστειλε πρέσβεις και συνήψε συμφωνία μαζί τους, έτσι ώστε ο ίδιος να εκστρατεύσει εναντίον των Ελλήνων που κατοικούσαν στην Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα οι Καρχηδόνιοι να συγκεντρώσουν μεγάλες δυνάμεις και να υποτάξουν τους Έλληνες που κατοικούσαν στην περιοχή της Σικελίας και στην Ιταλία. Σύμφωνα λοιπόν με τις συνθήκες που συνήψαν, οι Καρχηδόνιοι, αφού μάζεψαν μεγάλη ποσότητα χρημάτων, συγκέντρωσαν μισθοφόρους τόσο από την Ιταλία όσο και από τη Λυγιστική καθώς επίσης και από τη Γαλατία και την Ιβηρία, και, επιπλέον, στρατολόγησαν δυνάμεις πολιτών από όλη τη Λιβύη και την Καρχηδόνα. Τελικά, αφού ασχολήθηκαν επί τρία χρόνια με τις προετοιμασίες, συγκέντρωσαν περισσότερους από τριακόσιες χιλιάδες πεζούς και διακόσια πλοία.

Ο Ξέρξης αμιλλώμενος τους Καρχηδονίους στον ζήλο, τους ξεπέρασε σε όλες τις προετοιμασίες στον βαθμό που υπερείχε των Καρχηδονίων σε πλήθος εθνών υπό τις διαταγές του. Άρχισε να ναυπηγεί πλοία σε όλη την παραθαλάσσια περιοχή που βρισκόταν υπό την εξουσία του, στη Φοινίκη και στην Αίγυπτο, αλλά και στην Κιλικία, την Παμφυλία, και την Πισιδική, καθώς επίσης στη Λυκία, την Καρία, τη Μυσία, την Τρωάδα και στις πόλεις που βρίσκονταν στον Ελλήσποντο, στη Βιθυνία και στον Πόντο. Σε διάστημα προετοιμασίας τριών ετών, όπως και οι Καρχηδόνιοι, κατασκεύασε περισσότερα από χίλια διακόσια πολεμικά πλοία. Τον βοήθησε και ο πατέρας του ο Δαρείος που, πριν τον θάνατό του, είχε εξοπλίσει μεγάλες δυνάμεις. Γιατί κι εκείνος, ηττημένος από τους Αθηναίους στο Μαραθώνα, με αρχηγό του στρατού του τον Δάτη, εξακολουθούσε να είναι οργισμένος με τους νικητές Αθηναίους. Ο Δαρείος όμως, ενώ ήταν ήδη έτοιμος να διαβεί εναντίον των Ελλήνων, εμποδίστηκε να το κάνει γιατί πέθανε, οπότε ο Ξέρξης, τόσο λόγω της απαίτησης του πατέρα του όσο και από τη συμβουλή του Μαρδόνιου, αποφάσισε να πολεμήσει τους Έλληνες.

Ετοιμασίες για την αναχώρηση

Όταν λοιπόν όλα είχαν ετοιμαστεί για την εκστρατεία του, ο Ξέρξης παρήγγειλε στους ναυάρχους να συγκεντρώσουν τα πλοία στην Κύμη και στη Φώκαια, ενώ ο ίδιος, αφού συγκέντρωσε τις δυνάμεις του πεζικού και του ιππικού από όλες τις σατραπείες, ξεκίνησε από τα Σούσα. Μόλις έφτασε στις Σάρδεις, έστειλε κήρυκες στην Ελλάδα προστάζοντάς τους να πάνε σε όλες τις πόλεις και να ζητήσουν από τους Έλληνες «γη και ύδωρ» Έπειτα, διαίρεσε τη στρατιά του κι έστειλε ικανό αριθμό αντρών να γεφυρώσουν τον Ελλήσποντο και να σκάψουν μια διώρυγα στον Άθω κατά μήκος του αυχένα της Χερρονήσου, κάνοντας έτσι όχι μόνο τη διάβαση ασφαλή και σύντομη για τις δυνάμεις του αλλά και ελπίζοντας να τρομοκρατήσει τους Έλληνες προκαταβολικά με το μέγεθος των έργων. Αυτοί λοιπόν που στάλθηκαν για την κατασκευή των έργων τα ολοκλήρωναν με ταχύτητα λόγω των πολλών χεριών των εργαζομένων. Οι Έλληνες, μαθαίνοντας το μέγεθος της δύναμης των Περσών, έστειλαν στη Θεσσαλία δέκα χιλιάδες οπλίτες για να καταλάβουν τα περάσματα γύρω από τα Τέμπη. Επικεφαλής των Λακεδαιμονίων ήταν ο Ευαίνετος και ο Αθηναίος ο Θεμιστοκλής. Αυτοί, αφού έστειλαν πρεσβευτές στις πόλεις, ζητούσαν να τους στείλουν στρατιώτες για να φυλάξουν από κοινού τα περάσματα, διότι ήθελαν να κάνουν όλες τις ελληνικές πόλεις να συμμετάσχουν στην εμπροσθοφυλακή και να κάνουν κοινή υπόθεση τον πόλεμο με τους Πέρσες. Επειδή όμως οι περισσότεροι από τους Θεσσαλούς και τους λοιπούς Έλληνες που κατοικούσαν κοντά στα περάσματα είχαν δώσει «γη και ύδωρ» στους αγγελιαφόρους που είχαν φτάσει από τον Ξέρξη, οι δύο στρατηγοί, απελπίστηκαν σχετικά με τη φύλαξη των Τεμπών και ξαναγύρισαν στα μέρη τους.

[ ... ]

Όταν ο Ξέρξης έμαθε ότι ο Ελλήσποντος είχε γεφυρωθεί κα η διώρυγα στον Άθω είχε σκαφτεί, κίνησε από τις Σάρδεις με πορεία προς τον Ελλήσποντο. Φτάνοντας στην Άβυδο, πέρασε το στρατό του μέσα από τη Θράκη αλλά και από τους Έλληνες που συνόρευαν με αυτούς. Μόλις έφτασε στον ονομαζόμενο Δορίσκο, κάλεσε εκεί το ναυτικό έτσι ώστε να έχει και τις δύο δυνάμεις [ναυτικές και χερσαίες] συγκεντρωμένες σε έναν τόπο. Εκεί, έκανε και την επιθεώρηση ολόκληρης της στρατιάς. Ο αριθμός της δύναμης του πεζικού ξεπερνούσε τις οκτακόσιες χιλιάδες άντρες, ενώ το σύνολο των πολεμικών πλοίων ξεπερνούσε τα χίλια διακόσια, από τα οποία τα τριακόσια είκοσι ήταν ελληνικά· τα πληρώματα παρείχαν οι Έλληνες ενώ τα σκάφη τα είχε χορηγήσει ο βασιλιάς. Όλα τα υπόλοιπα λογαριάζονταν ως βαρβαρικά [ ... ]

Οι πρώτες αντιδράσεις των Ελλήνων - Η μάχη στις Θερμοπύλες

Όταν αναγγέλθηκε στους συνέδρους των Ελλήνων ότι οι δυνάμεις των Περσών βρίσκονταν κοντά, θεώρησαν καλό να αποστείλουν γρήγορα τη ναυτική δύναμη στο Αρτεμίσιο της Εύβοιας, θεωρώντας τον τόπο κατάλληλο για την αντιμετώπιση των εχθρών, και ικανό αριθμό οπλιτών στις Θερμοπύλες για να καταλάβουν εκ των προτέρων τα περάσματα στα στενά και να εμποδίσουν τους βαρβάρους να προχωρήσουν εναντίον της Ελλάδας, διότι προσπάθειά τους ήταν να περιλάβουν όσους είχαν επιλέξει την πλευρά των Ελλήνων και να κάνουν ό,τι ήταν δυνατόν για να διαφυλάξουν τους συμμάχους. Αρχηγός ολόκληρου του στόλου ήταν ο Ευρυβιάδης ο Λακεδαιμόνιος, ενώ εκείνων που εστάλησαν στις Θερμοπύλες ο Λεωνίδας ο βασιλιάς των Σπαρτιατών, άντρας που εκτιμούσε τα μέγιστα την ανδρεία και τη στρατηγική ικανότητα. Όταν ανέλαβε την εξουσία, έδωσε εντολή να τον ακολουθήσουν μόνο χίλιοι στην εκστρατεία. Όταν οι έφοροι του είπαν ότι οδηγούσε πάρα πολύ λίγους εναντίον μεγάλης δύναμης και τον πρόσταξαν να πάρει περισσότερους, τους είπε ανεπίσημα ότι για να εμποδίσουν τους βαρβάρους να περάσουν από τα περάσματα ήταν λίγοι, αλλά για την πράξη προς την οποία πορεύονταν ήταν ήδη πολλοί. Καθώς η απάντηση που δόθηκε ήταν αινιγματική και ασαφής, τον ξαναρώτησαν αν θεωρούσε πως τους οδηγούσε προς κάποια ευτελή πράξη. Εκείνος αποκρίθηκε ότι, στα λόγια, τους οδηγούσε να φυλάξουν τα περάσματα, αλλά, στην πράξη, για να πεθάνουν για την κοινή ελευθερία· έτσι, αν πήγαιναν οι χίλιοι, η Σπάρτη θα γινόταν πιο επιφανής όταν θα πέθαιναν, αλλά αν οι Λακεδαιμόνιοι εκστράτευαν πανδημεί, η Λακεδαίμονα θα χανόταν παντελώς, γιατί κανείς απ’ αυτούς δε θα τολμούσε να τραπεί σε φυγή, ώστε να σωθεί. Υπήρχαν λοιπόν χίλιοι Λακεδαιμόνιοι και μαζί με αυτούς τριακόσιοι Σπαρτιάτες, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες που στάλθηκαν μαζί τους στις Θερμοπύλες ήταν τρεις χιλιάδες. Ο Λεωνίδας λοιπόν μαζί με τέσσερις χιλιάδες άντρες βάδιζε προς τις Θερμοπύλες, ενώ οι Λοκροί που κατοικούσαν κοντά στα περάσματα είχαν δώσει γη και ύδωρ στους Πέρσες και είχαν υποσχεθεί ότι θα καταλάμβαναν εκ των προτέρων τα περάσματα. Μόλις έμαθαν ότι ο Λεωνίδας έφτανε στις Θερμοπύλες, μετάνιωσαν και πήγαν με την πλευρά των Ελλήνων. Πήγαν λοιπόν στις Θερμοπύλες χίλιοι Λοκροί, άλλοι τόσοι Μηλιείς και περίπου χίλιοι Φωκείς, καθώς και περίπου τετρακόσιοι Θηβαίοι από την άλλη παράταξη, γιατί οι κάτοικοι των Θηβών είχαν διχαστεί ως προς τη συμμαχία με τους Πέρσες. Οι Έλληνες λοιπόν που είχαν συνταχθεί με τον Λεωνίδα, όντας τόσοι σε αριθμό, κάθονταν στις Θερμοπύλες περιμένοντας την άφιξη των Περσών.

Ο Ξέρξης, μετά την επιθεώρηση των δυνάμεων, προχώρησε με όλο του το στράτευμα, ενώ όλος ο στόλος έπλεε παράλληλα με την πορεία του πεζικού μέχρι την πόλη Άκανθο. Από εκεί τα πλοία πέρασαν, μέσα από το μέρος όπου είχε ανοιχτεί η διώρυγα, στην άλλη θάλασσα γρήγορα και με ασφάλεια. Όταν όμως ο Ξέρξης έφτασε στον Μαλιακό κόλπο, πληροφορήθηκε ότι οι αντίπαλοι είχαν προκαταλάβει τα περάσματα. Γι’ αυτό, αφού συγκέντρωσε πάλι εκεί το σύνολο της δύναμής του, κάλεσε τους συμμάχους του από την Ευρώπη, που ήταν κάτι λιγότερο από διακόσιες χιλιάδες άντρες. Έτσι λοιπόν, είχε συνολικά όχι λιγότερους από ένα εκατομμύριο στρατιώτες, χώρια τη ναυτική δύναμη. Το πλήθος των ανδρών που βρίσκονταν στα πολεμικά πλοία και που μετέφεραν τις προμήθειες και τον υπόλοιπο εξοπλισμό δεν ήταν μικρότερο από αυτό που προαναφέραμε, ώστε δεν υπάρχει τίποτα το εκπληκτικό σε ό,τι λέγεται για το πλήθος που είχε συγκεντρώσει ο Ξέρξης, γιατί λένε πως τα ποτάμια που είχαν πάντα νερό στέρεψαν εξαιτίας του ατελείωτου πλήθους, ενώ τα πελάγη καλύφθηκαν ολότελα από τα πανιά των πλοίων. Οι μεγαλύτερες λοιπόν δυνάμεις των οποίων η περιγραφή έχει παραδοθεί στην ιστορική μνήμη είναι αυτές που συνόδευαν τον Ξέρξη. Αφού οι Πέρσες στρατοπέδευσαν κοντά στο Σπερχειό ποταμό, ο Ξέρξης έστειλε αγγελιαφόρους στις Θερμοπύλες για να ανακαλύψουν, μεταξύ άλλων, τι σκόπευαν να κάνουν οι Έλληνες σχετικά με τον πόλεμο μαζί του. Πρόσταξε επίσης τους αγγελιοφόρους να τους παραγγείλουν ότι ο βασιλιάς Ξέρξης προστάζει να αφήσουν όλοι τα όπλα τους, να επιστρέψουν χωρίς κανένα κίνδυνο στις πατρίδες τους και να συμμαχήσουν με τους Πέρσες· όταν θα τα έκαναν αυτά, τους υποσχέθηκε ότι θα έδινε στους Έλληνες μεγαλύτερη και καλύτερη χώρα από αυτή που κατείχαν τώρα.Ο Λεωνίδας, αφού άκουσε τους αγγελιαφόρους, αποκρίθηκε ότι, ακόμα κι αν συμμαχούσαν με το βασιλιά, θα του ήταν πιο χρήσιμοι με τα όπλα τους, αλλά και αν αναγκάζονταν να πολεμήσουν εναντίον του, θα αγωνίζονταν με αυτά με μεγαλύτερη γενναιότητα υπέρ της ελευθερίας· όσο για τη χώρα που υποσχόταν να τους δώσει, αποκρίθηκε πως είναι πατρογονική συνήθεια στους Έλληνες να μην αποκτούν γη με τη δειλία αλλά με την ανδρεία.

6. Ο βασιλιάς, όταν έμαθε από τους αγγελιαφόρους την απάντηση των Ελλήνων, κάλεσε τον Σπαρτιάτη Δημάρατο, που είχε εξοριστεί από την πατρίδα του και είχε καταφύγει σ’ αυτόν, και, περιγελώντας τις απαντήσεις, ρώτησε το Λάκωνα: «Θα το βάλουν στα πόδια οι Έλληνες γρηγορότερα από τα άλογά μου ή θα τολμήσουν να αντιπαραταχθούν σε τόσο μεγάλες δυνάμεις;» Λένε πως ο Δημάρατος είπε: «Ούτε εσύ ο ίδιος αγνοείς την ανδρεία των Ελλήνων, γιατί τους βαρβάρους που εξεγείρονται τους πολεμάς με ελληνικές δυνάμεις. Μη φαντάζεσαι λοιπόν ότι εκείνοι που μάχονται καλύτερα από τους Πέρσες για να διατηρήσουν τη δική σου εξουσία, για τη δική τους ελευθερία θα διακινδυνεύσουν τη ζωή τους λιγότερο ενάντια στους Πέρσες. Ο Ξέρξης όμως τον περιγέλασε και τον πρόσταξε να ακολουθήσει για να δει τους Λακεδαιμονίους να τρέπονται σε φυγή. Πήρε λοιπόν το στρατό του και βάδισε εναντίον των Ελλήνων στις Θερμοπύλες, τοποθετώντας τους Μήδους μπροστά από όλα τα έθνη· επιλέγοντάς τους είτε λόγω της ανδρείας του ή επειδή ήθελε να τους εξολοθρεύσει. Διότι οι Μήδοι εξακολουθούσαν να έχουν υψηλό φρόνημα, μια που η ηγεμονία των προγόνων τους δεν είχε πολύ καιρό που είχε καταβληθεί. Συνέβη μάλιστα να είναι στους Μήδους αδελφοί και γιοι εκείνων που είχαν πεθάνει στον Μαραθώνα, ... πιστεύοντας ότι θα επιζητούσαν με όλη τους την καρδιά να πάρουν εκδίκηση από τους Έλληνες. Οι Μήδοι λοιπόν, αφού συντάχθηκαν για μάχη με τούτο τον τρόπο, επιτέθηκαν στους υπερασπιστές των Θερμοπυλών, ο Λεωνίδας όμως, καλά προετοιμασμένος, συγκέντρωσε τους Έλληνες στο πιο στενό σημείο του περάσματος.

7. Η μάχη που ακολούθησε ήταν πεισματική, και, επειδή οι βάρβαροι είχαν θεατή της ανδρείας τους το βασιλιά, ενώ οι Έλληνες, από την πλευρά του, είχαν στο νου τους την ελευθερία και παρακινούνταν στον αγώνα από το Λεωνίδα, το τολμηρό εγχείρημα κατέληξε να είναι εκπληκτικό. Διότι, επειδή η μάχη δινόταν εκ του συστάδην και τα χτυπήματα δίνονταν σώμα με σώμα και επίσης οι γραμμές των αντιπάλων ήταν πολύ πυκνές, η μάχη επί πολύ χρόνο ήταν ισόρροπη. Καθώς οι Έλληνες υπερείχαν σε ανδρεία και σε μέγεθος ασπίδων, οι Μήδοι άρχισαν να ενδίδουν, γιατί πολλοί από αυτούς έπεσαν και ουκ ολίγοι γέμισαν τραύματα. Τους Μήδους διαδέχτηκαν στη μάχη οι Κίσσιοι και οι Σάκες, που είχαν επιλεγεί για την ανδρεία τους και είχαν τοποθετηθεί ακριβώς μετά από τους Μήδους. Όπως συγκρούστηκαν, φρέσκοι αυτοί με ήδη καταπονημένους, για λίγη ώρα άντεξαν τη μάχη, αλλά καθώς σκοτώνονταν και πιέζονταν ισχυρά από τους άντρες του Λεωνίδα, υποχώρησαν. Γιατί οι βάρβαροι, χρησιμοποιώντας μικρές στρογγυλές και ελαφριές ασπίδες, πλεονεκτούσαν όταν πολεμούσαν σε ευρύχωρο τόπο γιατί είχαν την ευκινησία, αλλά σε στενά μέρη δεν μπορούσαν να τραυματίσουν εύκολα τους αντιπάλους, που είχαν πυκνή διάταξη και ήταν ολόκληροι καλυμμένοι από μεγάλες ασπίδες, και οι ίδιοι, μειονεκτώντας λόγω της ελαφρότητας των όπλων που τους προστάτευαν, δέχονταν απανωτά τραύματα. Τέλος, ο Ξέρξης, βλέποντας όλο τον τόπο στα περάσματα στρωμένο με νεκρούς και τους βαρβάρους να μην αντέχουν στην ανδρεία των Ελλήνων, έστειλε μπροστά τους επίλεκτους Πέρσες που ονομάζονταν αθάνατοι κα θεωρούνταν οι πρώτοι σε ανδραγαθήματα από τους συμπολεμιστές τους. Όταν όμως τράπηκαν και αυτοί σε φυγή, αφού αντιστάθηκαν για σύντομο χρονικό διάστημα, τότε, καθώς έπεφτε η νύχτα, έθεσαν τέρμα στις εχθροπραξίες, έχοντας από τους βαρβάρους σκοτωθεί πολλοί ενώ από τους Έλληνες είχαν πέσει μόνο λίγοι.

8. Την επομένη, ο Ξέρξης, τώρα που η μάχη είχε τελειώσει αντίθετα από τις προσδοκίες του, διάλεξε από όλα τα έθνη τους άντρες οι οποίοι θεωρούνταν ότι υπερείχαν σε ανδρεία και τόλμη και μετά από πολλές παρακλήσεις τους ανήγγειλε προκαταβολικά ότι αν μεν κατάφερναν να παραβιάσουν την είσοδο θα τους έδινε αξιόλογα δώρα, αλλά αν τρέπονταν σε φυγή η ποινή θα ήταν ο θάνατος. Ετούτοι όρμησαν στους Έλληνες σε πολύ πυκνή διάταξη και με μεγάλη βιαιότητα, αλλά τότε οι άντρες του Λεωνίδα πύκνωσαν κι αυτοί τις γραμμές τους και κάνοντας την παράταξή τους σαν τοίχος αγωνίζονταν μανιασμένα. Ο ζήλος τους έφτασε σε τέτοιο βαθμό ώστε οι γραμμές που συνηθίζεται να μετέχουν εκ περιτροπής στη μάχη δεν υποχωρούσαν, αλλά υπομένοντας αδιαλείπτως τα δεινά σκότωναν πολλούς από τους επίλεκτους βαρβάρους. Πολεμώντας όλη την ημέρα, αμιλλόταν ο ένας τον άλλο· οι μεγαλύτεροι σε ηλικία παραβάλλονταν με την ακμή των νέων, ενώ οι νεότεροι συναγωνίζονταν την εμπειρία και τη δόξα των μεγαλυτέρων. Όταν τελικά τράπηκαν σε φυγή κα οι επίλεκτοι, οι βάρβαροι που ήταν παραταγμένοι πίσω από αυτούς, πύκνωσαν πάλι τις γραμμές τους και δεν άφηναν τους επίλεκτους να τραπούν σε φυγή, κι έτσι αναγκάζονταν να στραφούν πάλι κατά μπρος και να πολεμήσουν. Κι ενώ ο βασιλιάς δεν ήξερε τι να κάνει και πίστευε πως κανένας δε θα τολμούσε πια να μπει στη μάχη, πήγε σ’ αυτόν κάποιος ντόπιος Τραχίνιος, που γνώριζε καλά την ορεινή περιοχή. Αυτός, αφού παρουσιάστηκε στον Ξέρξη, του υποσχέθηκε να οδηγήσει τους Πέρσες μέσα από κάποιο στενό και απόκρημνο μονοπάτι, έτσι ώστε εκείνοι που θα πήγαιναν μαζί του θα βρίσκονταν πίσω από τους άντρες του Λεωνίδα, οι οποίοι θα βρίσκονταν έτσι περικυκλωμένοι και θα ήταν εύκολο να σκοτωθούν. Ο βασιλιάς καταχάρηκε και, αφού τίμησε με δώρα τον Τραχίνιο, έστειλε μαζί του τη νύχτα είκοσι χιλιάδες στρατιώτες. Κάποιος όμως από τους Πέρσες ονόματι Τυρραστιάδας, που καταγόταν από την Κύμη, έντιμος άνθρωπος και καλού χαρακτήρα, δραπέτευσε από το στρατόπεδο των Περσών τη νύχτα και πήγε στους άντρες του Λεωνίδα φανερώνοντάς τους τα σχετικά με τον Τραχίνιο που αγνοούσαν.

9. Μαθαίνοντάς τα οι Έλληνες συνεδρίασαν μέσα στη μέση της νύχτας και συσκέπτονταν σχετικά τους επικείμενους κινδύνους. Μερικοί λοιπόν είπαν ότι έπρεπε να εγκαταλείψουν αμέσως τα περάσματα και να αναζητήσουν ασφάλεια κοντά στους συμμάχους, γιατί ήταν αδύνατο να σωθούν όσοι θα έμεναν. Ο Λεωνίδας όμως, ο βασιλιάς των Λακεδαιμονίων, φιλοδοξώντας να περιβάλει τόσο τον εαυτό του όσο και τους Σπαρτιάτες με μεγάλη δόξα, πρόσταξε όλους τους άλλους Έλληνες να φύγουν και να σωθούν, έτσι ώστε στις άλλες μάχες να πολεμήσουν μαζί με τους Έλληνες, οι ίδιοι όμως οι Λακεδαιμόνιοι, είπε, έπρεπε να μείνουν και να μην εγκαταλείψουν τη φύλαξη των περασμάτων, διότι εκείνοι που ηγούνται της Ελλάδας οφείλουν να πεθαίνουν πρόθυμα αγωνιζόμενοι για τα πρωτεία. Αμέσως λοιπόν όλοι οι άλλοι έφυγαν, ενώ ο Λεωνίδας μαζί με τους συμπολίτες του εκτέλεσε ηρωικές και εκπληκτικές πράξεις. Μολονότι οι Λακεδαιμόνιοι ήταν λίγοι, γιατί είχε κρατήσει μόνο τους Θεσπιείς και συνολικά δεν είχε περισσότερους από πεντακόσιους άντρες, ήταν έτοιμος να υποδεχτεί το θάνατο για χάρη της Ελλάδας. Μετά από αυτά, οι Πέρσες που συνόδευαν τον Τραχίνιο, αφού έκαναν το γύρο της δύσβατης περιοχής, βρέθηκαν ξαφνικά πίσω από τους άντρες του Λεωνίδα, και οι Έλληνες, έχοντας παραιτηθεί από κάθε ελπίδα σωτηρίας και επιλέγοντας την καλή φήμη, ζητούσαν με μια φωνή από τον αρχηγό τους να τους οδηγήσει εναντίον των εχθρών, πριν μάθουν οι Πέρσες ότι οι δικοί τους είχαν κάνει τον κύκλο. Ο Λεωνίδας, αποδεχόμενος την ετοιμότητα των στρατιωτών του, τους παρήγγειλε να ετοιμάσουν γρήγορα το πρωινό τους, αφού το δείπνο τους θα το έπαιρναν στον Άδη. Όσο για τον ίδιο, έφαγε επίσης, σύμφωνα με τη διαταγή που είχε δώσει, πιστεύοντας πως έτσι θα μπορούσε να διατηρήσει τις δυνάμεις του για πολύ χρόνο και να έχει αντοχή στους κινδύνους της μάχης. Μόλις ανέλαβαν μετά από λίγο τις δυνάμεις τους και ήταν όλοι έτοιμοι, ο Λεωνίδας πρόσταξε τους στρατιώτες να επιτεθούν στο στρατόπεδο των αντιπάλων, να σκοτώσουν όσους συναντήσουν και να ορμήσουν στην ίδια τη σκηνή του βασιλιά.

10. Εκείνοι λοιπόν, σύμφωνα με τις εντολές του, έπεσαν, ενώ ήταν ακόμη νύχτα, σαν ένα σώμα στο στρατόπεδο των Περσών, με τον Λεωνίδα επικεφαλής να τους οδηγεί. Οι βάρβαροι, τόσο λόγω του αναπάντεχου της επίθεσης όσο και από άγνοια, έβγαιναν από τις σκηνές όλοι μαζί τρέχοντας άτακτα μέσα σε μεγάλη ταραχή, και νομίζοντας ότι οι στρατιώτες που είχαν φύγει με τον Τραχίνιο είχαν χαθεί και ότι είχε έρθει καταπάνω τους όλη η δύναμη των Ελλήνων, κατατρόμαξαν. Γι’ αυτό και σκοτώθηκαν πολλοί από τους άντρες του Λεωνίδα, αλλά ακόμη περισσότεροι χάθηκαν από τους ίδιους τους συντρόφους τους που, μέσα στην άγνοιά τους, τους περνούσαν για εχθρούς. Γιατί, από τη μια, η νύχτα στερούσε την αληθινή επίγνωση των πραγμάτων και, από την άλλη, η ταραχή που είχε απλωθεί σε όλο το στρατόπεδο ήταν λογικό να δημιουργεί μεγάλο μακελειό, αφού αλληλοσκοτώνονταν, καθώς οι περιστάσεις δεν επέτρεπαν λεπτομερή εξέταση, επειδή δεν υπήρχαν εντολές από κάποιον αρχηγό ούτε κάποιο σύνθημα για να το ζητήσουν ούτε, γενικά, κάποια λογική στην όλη κατάσταση. Αν λοιπόν ο βασιλιάς είχε μείνει στη βασιλική σκηνή, εύκολα θα είχε σκοτωθεί κι αυτός από τους Έλληνες και όλος ο πόλεμος θα είχε φτάσει σε γρήγορο τέλος. Όπως όμως είχε το πράγμα, ο Ξέρξης είχε πεταχτεί έξω στην αναταραχή, και οι Έλληνες, ορμώντας μέσα στη σκηνή, σκότωσαν σχεδόν όλους όσους βρήκαν μέσα. Όσο ήταν ακόμα νύχτα, περιπλανιόνταν μέσα σε όλο το στρατόπεδο αναζητώντας, όπως ήταν λογικό, τον Ξέρξη. Όταν όμως ξημέρωσε και φανερώθηκε η όλη κατάσταση, οι Πέρσες, βλέποντας πως οι Έλληνες ήταν λίγοι, τους αψήφησαν. Δεν συγκρούστηκαν βέβαια μαζί τους πρόσωπο με πρόσωπο, φοβούμενοι την ανδρεία τους, αλλά τους κύκλωσαν από τα πλάγια και από πίσω και, ρίχνοντας τους από παντού βέλη και ακόντια, τους σκότωσαν όλους. Έτσι λοιπόν τελείωσαν τη ζωή τους οι άντρες που φύλαγαν τα περάσματα στις Θερμοπύλες μαζί με τον Λεωνίδα.

[...]

Όχι μόνο οι ιστορικοί συγγραφείς αλλά και πολλοί από τους ποιητές ύμνησαν τις ανδραγαθίες τους. Ένας από αυτούς ήταν και ο Σιμωνίδης, ο λυρικός ποιητής, που συνέθεσε ένα εγκώμιο, αντάξιο της αρετής τους, στο οποίο λέει:

Για κείνους που πέθαναν στις Θερμοπύλες,

ένδοξη η τύχη, ωραίος ο θάνατος,

βωμός ο τάφος, μνήμη παντοτινή αντί για θρήνος,

κι η μοίρα τους αντικείμενο εγκωμίων.

Σάβανο σαν κι αυτό μήτε η σαπίλα

μήτε ο χρόνος ο πανδαμάτορας θα αμαυρώσει

των γενναίων ανδρών.

Και το μνήμα την καλή φήμη της Ελλάδας διάλεξε για ένοικό του.

Μάρτυρας είναι ο Λεωνίδας, ο βασιλιάς της Σπάρτης, που μέγα στολίδι άφησε πίσω του την αρετή και δόξα αιώνια.

Η μάχη σύμφωνα με το Διόδωρο το Σικελιώτη
http://users.thess.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/maxes/thermopyles2.htm

Δυστυχώς για εμάς τα γεγονότα δείχνουν ότι όλοι είχαν δώσει γη και ύδωρ στον Ξέρξη.Από όπου κι αν πέρασε,κανείς δεν αντιστάθηκε.Κι όχι μόνο αυτό,αλλά συνεργάστηκαν μάλιστα.Δεν ήταν λοιπόν ένας ο προδότης.Εφιάλτες έγιναν σχεδόν όλοι οι Έλληνες!Τα πληρώματα των πλοίων αποτελούνταν από Έλληνες,οι Λοκροί θα έπιαναν τα στενά των Θερμοπυλών για να τα κρατήσουν ανοικτά να περάσει άνετα ο Ξέρξης.Οι Θεσσαλοί και οι Μακεδόνες είχαν δώσει κι αυτοί γη και ύδωρ.Σκέφτεται κανείς τι θα είχε γίνει αν και ο Λεωνίδας είχε δώσει γη και ύδωρ στον Ξέρξη;
Όμως γεννάται ένα μεγάλο ερώτημα σχετικά με την περίεργη πρόταση του Ξέρξη προς τον Λεωνίδα.Πρότεινε,δηλαδή,να παραδώσουν τα όπλα,να επιστρέψουν στις πατρίδες τους κι αυτός σε αντάλλαγμα θα τους έδινε μια άλλη χώρα μεγαλύτερη για να μείνουν!Ουσιαστικά τους ζητούσε να εγκαταλείψουν την Ελλάδα,να ξεριζωθούν και να γίνουν μετανάστες!
Γιατί όμως έκανε τέτοια πρόταση;Ποιός ο στόχος;Γιατί αυτό που πρότεινε,δεν το εφάρμοσε και στη Μικρά Ασία,στους εκεί Έλληνες,οι οποίοι είχαν Μηδίσει;
Η γυναίκα του Ξέρξη ήταν η Εβραία Εσθήρ.Ο ξάδελφός της ο Μαρδοχαίος,έλυνε και έδενε μέσα κι έξω από το παλάτι.Ήταν αυτός που έβαλε την Εσθήρ να ζητήσει το κεφάλι του Μακεδόνα του Αμάν.Ήταν αυτός που μαζί με την Εσθήρ ζήτησαν να σφάξουν όσους περισσότερους μπορούσαν.Ποιούς όμως;Φυσικά όχι Πέρσες.Κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο να το δεχτεί ο Ξέρξης.Άρα επέτρεψε να σφάξουν τους Έλληνες που ζούσαν σε όλη την επικράτεια!Χιλιάδες σφάχτηκαν μέσα σε λίγες μέρες,κι αυτό το γιορτάζουν μέχρι σήμερα οι Εβραίοι(γιορτή φουρίμ).Ήταν αυτός που νάρκωνε τον Ξέρξη και πήγαινε πάνω από το κεφάλι του την ώρα που κοιμόταν και το έπαιζε "θεός" που απαιτούσε εκστρατεία εναντίον της Ελλάδας.
Οπότε η πρόταση είχε στόχο τον εξανδραποδισμό των Ελλήνων από την Ελλάδα ούτως ώστε να σβήσουν από το χάρτη,όπως έκαναν με τους Ασσύριους,τους Βαβυλώνιους,τους Μήδους...

Δημάρατος

-->

-->

Ιστορικό μυθιστορηματάκι

-->

-->

Σπάρτη περί το 743 π.Χ.

Λακεδαιμονίων Πολιτεία

... και τα εξής ο Λυκούργος αντίθετα προς τους άλλους Έλληνας εις την Σπάρτην ενομοθέτησεν. Ως γνωστόν, εις τας άλλας πόλεις οι άνθρωποι όσα δύνανται χρήματα κερδίζουν, άλλος μεν ως γεωργός, άλλος ως πλοίαρχος, άλλος ως έμπορος, άλλοι δε συντηρούνται από τας τέχνας. Εις την Σπάρτην όμως ο Λυκούργος απηγόρευσεν εις τους ελευθέρους πολίτας όλα τα είδη του χρηματισμού, ως μόνην δ' εργασίαν των διέταξε να θεωρούν όσα εξασφαλίζουν την ελευθερίαν των πόλεων. Και πράγματι, προς τι να φροντίζουν περί πλούτου εκεί, όπου η υποχρέωσις να φέρουν όλοι ίσην μερίδα δια την τροφήν και ομοίως όλοι να ζουν έκαμεν ώστε να μη επιθυμούν χρήματα δια την καλοπέρασιν; Αλλά ουδέ δια τα ενδύματα πρέπει να κερδίζουν χρήματα· διότι στολισμός των είναι όχι τα πολυτελή φορέματα, αλλά τα εύρωστα σώματα. Δεν υπάρχει δε ανάγκη χρηματολογίας ουδέ δι' έξοδα χάριν των συσκήνων· διότι τους σωματικούς κόπους προς ωφέλειαν των συντρόφων τούς έκαμεν εντιμοτέρους από πάσαν χρηματικήν δαπάνην, επειδή, όπως έδειξεν, εκείνο μεν είναι έργον της ψυχής, τούτο δε του πλούτου. Και εις τούτο όμως εμπόδισε με άδικα μέσα να κερδίζουν χρήματα· διότι πρώτον μεν τοιούτον ώρισε νόμισμα, του οποίου και δέκα μόνον μνων αξίας αν εις την οικίαν μετακομισθή, δεν θα μείνη απαρατήρητον ούτε από τους κυρίους ούτε από τους δούλους, επειδή και τόπον πολύν θα χρειασθή και άμαξαν προς μεταφοράν. Γίνεται δε έρευνα δια χρυσά και αργυρά νομίσματα και αν που ανακάλυψη τοιαύτα η έρευνα, τιμωρείται ο κάτοχός των. Προς τι λοιπόν να επιδιώκουν την απόκτησιν χρημάτων εκεί όπου η απόκτησίς των προξενεί περισσοτέρας λύπας παρά η χρησιμοποίησίς των ευχαρίστησιν;

Ξενοφώντος Λακεδαιμονίων Πολιτεία,. 7.1–7.6 Μτφρ. Α.Ν. Διαμαντόπουλος. (1937)

Ο «προδότης» Δημάρατος:

...τον πανόπτη κύκλο του ήλιου καλώ, ιδέστε με τι πάσχω... Κοιτάχτε με τι βάσανα κατασυκοφαντημένος τον αρίφνητο χρόνο παλεύω ...

-->

-->

Στην κοιλάδα του Ευρώτα το 513 π.Χ.

Ο Λεωνίδας και η Γοργώ ευτυχισμένοι εγκατέλειψαν τον μικρό λόφο που είχε γύρω στα 200 μέτρα ύψος όπου εδώ βρισκόταν το πλέον εντυπωσιακό κτίσμα του Αμυκλαίου(1) θεού με τον κολοσσιαίο θρόνο για τον θεό Απόλλωνα, του οποίου το άγαλμα, που βρισκόταν στο κέντρο του, υπερέβαινε κατά πολύ σε ύψος το αρχιτεκτονικό οικοδόμημα, αφού έφθανε στα 14,5 μέτρα! Το επιβλητικό, μαρμάρινο και περίτεχνα διακοσμημένο κτίριο δημιούργημα του φημισμένου γλύπτη και αρχιτέκτονα Βαθυκλή από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας τους είχε αγαλλιάσει, όχι μόνο το άγαλμα, το διακοσμημένο κτίριο, ο κολοσσιαίος θρόνος του Απόλλωνα, αλλά μαζί με την φύση ολόκληρο το σύνολο.

Και ξαφνικά η Γοργώ βλέπει μπροστά της κάποιον ...θεό( ; ) όχι 14,5 μέτρα ύψος, αλλά σε ανθρώπινο μέγεθος, από κερί, λες και ήταν κάποια φιγούρα της Madame Tussauds! Και σαν μην έφταναν όλα αυτά, από ψηλά ακούστηκε μια φωνή:

«Πολλές είναι οι μορφές που παίρνουν οι θεοί»

Ο Λεωνίδας κοιτάζοντας πονηρά την Γοργώ, πλησίασε μια ελιά, την ταρακούνησε και είπε:

« Που να δεις και την δικιά μου μορφή, όταν μου τρομάζεις την κοπέλα μου...»

και έπιασε τον Αριστόδημο την στιγμή που έπεφτε από τα κλαδιά της ελιάς που όπως ήταν καμουφλαρισμένος δύσκολα μπορούσε να τον αναγνωρίσει κανείς...

«Καλά, την άλλη φορά θα σας κοψοχολιάσουμε καλύτερα »

του είπε ο Δημάρατος,

«βοηθήστε τώρα να βγάλουμε το κερί από επάνω μου και να παίξουμε "απόρραξη", την μπάλα που μας περιμένει στην ελιά την προσέξατε;»

-->

(Στην απόρραξη έπρεπε να χτυπήσει κανείς τη μπάλα δυνατά στο χώμα και ύστερα να δεχτεί το πήδημα της μπάλας στο χέρι του και να ξαναχτυπήσει. Μετριόταν ο αριθμός των βημάτων-όπως και σήμερα στην καλαθοσφαίριση- και τελικά έπρεπε να μπει σε δοχείο. Χωρίς μεγάλη φαντασία θα μπορούσε να πει κανείς ότι ήταν το μπάσκετ της αρχαιότητος)

-->

Η Γοργώ χαμογελώντας πλησίασε τον Δημάρατο και του είπε:

"Εσύ θα γίνεις όπως λέει και το όνομα σου βασιλιάς αρεστός, αγαπητός στον λαό,

--> εάν φυσικά είσαι προσεκτικός- γιατί μεταξύ μας, η όμορφη κοπέλα του Λεωτυχίδα σε θέλει, θα ήθελε πολύ να γίνει βασίλισσα-...πρόσεχε τους αυτούς, ο Λεωτυχίδας πολλές φορές συναντιέται τώρα τελευταία με τον Κλεομένη... "

και μετά αγκάλιασε τον Λεωνίδα και του ψιθύρισε στο αυτί:

"Για εμένα ο καλύτερος άνδρας δεν είναι

βασιλιάς, αλλά ξένοιαστος...εσύ..."

Ο Λεωνίδας χαμογέλασε και ξεκίνησαν το παιχνίδι.

-->

-->

Σπάρτη περί το 491 π.Χ.

Ο Κλεομένης πλησίασε τον Λεωτυχίδα και του είπε:

"Έχασες την γυναίκα σου, ο Δημάρατος είναι βασιλιάς και τα προνόμια μας κινδυνεύουν. Υπάρχει όμως κάποια εναλλακτική λύση. Θέλεις να την ακούσεις;"

Ο Λεωτυχίδας απάντησε:

"Φυσικά, δεν έχω άλλες επιλογές..."

Ο Κλεομένης με αυστηρό ύφος του είπε:

"Η εποχή της κατάκτησης της εξουσίας με ηρωισμούς έχει περάσει"

...και δίχνοντας την χροθιά του συνέχισε:

"έτσι γίνεται πλέον η κατάκτηση της εξουσίας..."

"Δεν καταλαβαίνω"

είπε ο Λεωτυχίδας,

"Με δωροδοκίες"

απάντησε ο Κλεομένης,

"και με χρησμούς".

Θέλει να δωροδοκήσει το μαντείο, πως, απόρησε και σκέφτηκε:

νόμισμα δέκα μόνον μνων αξίας αν εις την οικίαν μετακομισθή, δεν θα μείνη απαρατήρητον ούτε από τους κυρίους ούτε από τους δούλους, επειδή και τόπον πολύν θα χρειασθή και άμαξαν προς μεταφοράν. Γίνεται δε έρευνα δια χρυσά και αργυρά νομίσματα και αν που ανακάλυψη τοιαύτα η έρευνα, τιμωρείται ο κάτοχός των.

Ο Κλεομένης άνοιξε την γροθιά του και του έδειξε τους χρυσούς δαρεικούς* που κρατούσε σφικτά.

Μα τι στην ευχή, σκέφτηκε ο Λεωτυχίδας, η Κρυπτεία (2) δεν είχε αναφέρει τίποτα....

-->

*Η αξία ενός δαρεικού είναι σήμερα 4950 ευρώ.

-->

"Όχι, δεν είμαι προδότης",

του είπε ο Κλεομένης,

"Αλλά και ο Μέγας Βασιλιάς δεν είναι αχάριστος αλλά ευγνώμων. Δεν ξέχασε ότι όταν οι Σκύθες ζήτησαν να τους βοηθήσω στον πόλεμο εναντίον του, εγώ αρνήθηκα και για αυτόν τον λόγο έστειλε τους δαρεικούς για μας και για την Θεία Πρόνοια σε εμένα πριν ακόμα παραδόσω την βασιλεία στον Λεωνίδα...."(3)

-->

Στην Σπάρτη λίγο αγότερα

ξέσπασε σκάνδαλο...Ο Δημάρατος έλεγαν δεν είναι νόμιμος βασιλιάς! Ο Κλεομένης παρουσιάστηκε στην αγορά και είπε:

"Εμείς οι άνθρωποι δεν είμαστε αλάνθαστοι. Ο Θεός όμως είναι. Για να μην γίνει αδικία, εστάλθηκαν άτομα να ρωτήσουν το Μαντείο των Δελφών αν ο Δημάρατος είναι πράγματι γιος του Αρίστωνος. Επέστρεψαν και δυστυχώς ο χρησμός της ξακουστής ιέρειας Περιάλλας είναι αρνητικός! Ομως, αυτός δεν φταίει σε τίποτα, δεν χρειάζεται να τον εξοστρακίσουμε, σωστό και νόμιμο είναι να αναλάβει τα καθήκοντα του ο Λεωτυχίδας..."

-->

Αργότερα, κι ενώ είχε αναλάβει κάποιο αξίωμα επίβλεψης των γυμνοπαίδων ο Δημάρατος δέχτηκε την επίσκεψη ενός ακολούθου του Λεωτυχίδα ο οποίος των περιέπαιξε ρωτώντας τον πώς αισθάνεται ως απλός αξιωματούχος, ενώ στο παρελθόν είχε υπάρξει βασιλιάς. Πικραμένος ο Δημάρατος απάντησε ότι αυτός είχε ζήσει και σαν βασιλιάς και ως απλός αξιωματούχος και κατόπιν αποχώρησε με καλυμμένο το πρόσωπο για να μη τους βλέπει, παραπέμποντας έτσι στον τυφλό μάντη Τειρεσία, ο οποίος και αυτός είχε ζήσει δυο διαφορετικές ζωές, και εάν και τυφλός σε αντίθεση με την ιέρεια Περιάλλα πάντα την αλήθεια έλεγε...κατόπιν μίλησε με την μητέρα του, και πριν απογοητευμένος αποχωρήσει για την Ηλεία επισκέφτηκε τον ναό του Αμυλκαίου.

-->

Δημάρατου μήνις

-->

Μπροστά στον ναό του Αμυλκαίου (4), ο Δημάρατος βροντοφώναξε:

«το λέω απλά, μισώ όλους τους θεούς που είδαν καλό από μένα και αισχρά με βλάφτουν»*

και ξαφνικά, μια φωνή πίσω του διέσχισε τους αιθέρες:

"Παιδί μου, τα λόγια σου είναι ασέβεια, πάνω στον θυμό σου, παραβλέπεις ότι δεν είναι οι θεοί, αλλά οι υπηρέτες τους αυτοί που αισχρά μας βλάφτουν. Οι θεοί αναίτιοι."

"Μητέρα,"

απάντησε ο Δημάρατος,

"έχεις δίκιο. Ομως, απαιτώ από τον Απόλλωνα να τιμωρήσει τους ενόχους."

Δυο σταγόνες βροχής έσταξαν πάνω στα φύλλα ενός υάκινθου που παροδόξως είχε φυτρώσει εκεί, και κύλησαν σαν δάκρυα πάνω στο πανάρχαιο

-->λιτό, ξύλινο, ξόανο του Απόλλωνος που βρισκόταν δίπλα του ξεχασμένο και πεταμένο κοιτάζοντας προς τον Ταΰγετο λες και περίμενε κάποιον να ανέβει εκεί ψηλά...

*«ἁπλῷ λόγῳ, τοὺς πάντας ἐχθαίρω θεούς» Προμηθέας Δεσμώτης, Αισχύλος.

-->

-->

Η αντίδραση του Απόλλωνος

-->

...Στο τέλος καθώς δημιουργήθηκε αντιδικία για το θέμα αυτό, οι Σπαρτιάτες αποφάσισαν να ρωτήσουν το Μαντείο των Δελφών αν ο Δημάρατος ήταν πράγματι γιος του Αρίστωνος. Τότε λοιπόν ο Κλεομένης, που βέβαια αυτός προμελέτησε την προσφυγή αυτή στην Πυθία, εξασφάλισε τη συνεργασία του Κόβωνος, του γιου του Αριστοφάντου, που την εποχή εκείνη είχε τη μεγαλύτερη δύναμη στους Δελφούς, κι ο Κόβων πείθει την Περιάλλα την ιέρεια του Μαντείου να πει αυτά που ο Κλεομένης ήθελε να ειπωθούν. Έτσι λοιπόν η Πυθία, όταν οι απεσταλμένοι για χρησμό υπέβαλαν το ερώτημα, έβγαλε κρίση ότι ο Δημάρατος δεν ήταν γιός του Αρίστωνος. Αργότερα όμως ξεσκεπάστηκε (!) αυτή η μηχανορραφία κι ο Κόβων εξορίστηκε από τους Δελφούς και η ιέρεια του Μαντείου, η Περιάλλα, έχασε το αξίωμα της. Έτσι λοιπόν έγινε η εκθρόνιση του Δημάρατου. Κι ο Δημάρατος πήρε το δρόμο της εξορίας από τη Σπάρτη στους Πέρσες, εξαιτίας μια τέτοιας προσβολής.

Ηρόδοτος Ερατώ (6) 66

Και ο Κλεομένης;

Όταν έγινε γνωστό, ότι ο Κλεομένης είχε δωροδοκήσει το μαντείο, τον διέταξαν να γυρίσει πίσω, αλλά αυτός διέφυγε πρώτα στην Θεσσαλία και μετά στην Αρκαδία, όπου και ίδρυσε την Παν-Αρκαδική συμμαχία.
Οι Σπαρτιάτες τον κάλεσαν πάλι δίνοντας του υποσχέσεις, αλλά όταν έφθασε στην πόλη, ο λαός του επιτέθηκε, χτυπώντας τον στο κεφάλι, όπως ήταν το έθιμο. Ο Κλεομένης, καταντροπιασμένος αναγκάστηκε και έκανε „χαρακίρι“:

Δημάρατος μὲν δὴ κατὰ ἔχθος τὸ Κλεομένους καὶ οὐ σὺν τῷ δικαίῳ βασιλείας ἐπαύθη, Κλεομένην δὲ ὕστερον τούτων ἐπέλαβεν ἡ τελευτὴ μανέντα: ὡς γὰρ δὴ ἐλάβετο ξίφους, ἐτίτρωσκεν αὐτὸς αὑτὸν καὶ διεξῄει τὸ σῶμα ἅπαν κόπτων τε καὶ λυμαινόμενος.

Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησης

-->

-->

Ο φυγάς..

-->

Ο Δημάρατος, θέλοντας να ακούσει ο ίδιος την αλήθεια, αποφάσισε –και το ανακοίνωσε στην Σπάρτη- να πάει στους Δελφούς. Αλλά, πήγε πρώτα στην Ηλεία, επειδή εκεί υπήρχε στην αρχαιότητα ο μεγάλος βωμός του Δία (4), (τη θέση του βωμού όρισε ο ίδιος ο Δίας, με κεραυνό που έριξε από τον Όλυμπο) και θυσίες στο βωμό αυτό προς τιμήν του Δία γίνονταν συνεχώς και όχι μόνο κατά τη διάρκεια των γιορτών. Αναφέρεται, μάλιστα, ότι την (19η) δεκάτη ενάτη ημέρα του μηνός Ελαφιώνος (τέλος Μαρτίου) οι μάντεις του ιερού έφερναν τη στάχτη από το βωμό της Εστίας, που βρισκόταν στο Πρυτανείο, και αφού την ανακάτευαν με νερό του ποταμού Αλφειού, έκαναν πηλό και επάλειφαν με αυτόν το βωμό. Μάλιστα, ο Παυσανίας διευκρινίζει ότι το ανακάτεμα της στάχτης γινόταν μόνο με νερό του Αλφειού, ο οποίος θεωρείτο ως το πιο αγαπημένο ποτάμι του Δία.(Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού)

-->

Και για του λόγου (μυθιστορήματος) το αληθές:

Η μητέρα του Δημάρατου:

Εγώ εσένα εφταμηνίτικο σε γέννησα και ο πατερά σου Αρίστων παραδέχτηκε πως επιπόλαια βγήκε απ' το στόμα του η φράση (της αμφισβήτησης) Μην άκου λοιπόν άλλες ιστορίες για τη γέννηση σου, γιατί άκουσες την πιο αληθινή.

Αυτά λοιπόν του έλεγε η μητέρα του κι αυτός αφού έμαθε τα όσα ήθελε, πήρε τα χρειαζούμενα για το δρόμο και κίνησε για την Ηλεία, λέγοντας πως πορεύεται για τους Δελφούς τάχα για να πάρει χρησμό. Οι Λακεδαιμόνιοι όμως υποψιαστήκαν ότι ο Δημάρατος βάλθηκε να αποδράσει και τον καταδίωξαν. Ο Δημάρατος βρήκε τρόπο και πρόλαβε να περάσει απ' την Ηλεία στη Ζάκυνθο. Στο κατόπι του όμως πέρασαν και οι Λακεδαιμόνιοι και του άρπαξαν τους υπηρέτες του. Αργότερα οι Ζακυνθινοί δεν συμφώνησαν στην έκδοσή του, έτσι από εκεί ο Δημάρατος μπόρεσε να περάσει στην Ασία στην αυλή του βασιλιά Δαρείου. Εκείνος τον δήχθηκε μεγαλοπρεπώς στο παλάτι του και του έδωσε και εκτάσεις γης και πολιτείες. Έτσι έφτασε ο Δημάρατος στην Ασία, ύστερα από περιπέτειες, ο άνθρωπος που τίμησε τη Σπάρτη με το βίο και τη λάμψη του στο πανελλήνιο με πολλά έργα και ιδέες.

Ηρόδοτος (6) Ερατώ 69-70

-->

»Μεγάλη αδικία τον έγινε.
Ήταν του Αρίστωνος ο υιός. Αναίσχυντα
εδωροδόκησαν οι εχθροί του το μαντείον.
Και δεν τους έφθασε που τον εστέρησαν την βασιλεία,
αλλ’ όταν πια υπέκυψε, και το απεφάσισε
να ζήσει μ’ εγκαρτέρησιν ως ιδιώτης,
έπρεπ’ εμπρός και στον λαό να τον προσβάλουν,
έπρεπε δημοσία να τον ταπεινώσουν στην γιορτή.«

Δημάρατος, από ποίημα του Καβάφη

-->

-->

Το μυστικό της προπαρασκευής

-->

Ο Δημάρατος, ο άνθρωπος που τίμησε τη Σπάρτη με το βίο και τη λάμψη του στο πανελλήνιο με πολλά έργα και ιδέες δεν είχε πολλές επιλογές και αποφάσισε να πάει στην Περσία, γνωρίζοντας ότι αυτή ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το Πανελλήνιο.

«Και η Τροία εκ των έσω έπεσε»

σκέφτηκε.

Ο Δαρείος τον κοίταξε φιλικά και του είπε:

«Άνθρωπε, όποιος κι αν είσαι, απ' όπου κι αν έρχεσαι, διότι γνώριζα ότι θα έλθεις, εγώ είμαι ο Δαρείος, που πήρα

την εξουσία για λογαριασμό των Περσών»

ο Δημάρατος του απήντησε:

«Άνθρωπε, που πήρες την εξουσία για λογαριασμό των Περσών, εγώ έχασα την εξουσία που είχα σαν βασιλιάς της Σπάρτης, από αδικία του Κλεομένη»

-->

«Τα νέα φθάνουν γρήγορα στην Περσία, »

του είπε ο Δαρείος,

«εάν δεν ήθελες να συναντήσεις την αδικία έπρεπε αγέννητος να μείνεις ή όταν γεννήθηκες αμέσως να πέθαινες. Τώρα που γίναμε ορατοί, πάντα σε κάποια στιγμή της ζωής μας κάνουμε γνωριμία μαζί της. Πάντως καλά έκανες και ήρθες εδώ. Ο Κύρος πάντα έλεγε ότι κάθε άνθρωπος του κόσμου έχει δικαίωμα παραμονής σε ένα κομμάτι γης. »

-->

Ο Δημάρατος τον κοίταξε και αναλογίστηκε:

Αυτός ξέρει και σαγηνεύει. Είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το Πανελλήνιο.

Ο Δαρείος, λες και διάβασε τις σκέψεις του είπε

"Η Περσία έγινε μια ευνομούμενη και δίκαιη αυτοκρατορία, με αυτόνομες σατραπείες και όλα αυτό έγινε με την θέληση και την βοήθεια του Θεού, εάν δεν το ήθελε Αυτός δεν θα γινόταν· έτσι και εγώ δεν θα ήμουν αυτή την στιγμή Μέγας Βασιλιάς. Πάντα με βοηθούσε, και χάρις στους απεσταλμένους Του κατάφερα και νίκησα με τις πολύτιμες συμβουλές τους, τους Αιγύπτιους χωρίς σχεδόν καθόλου να υπάρχουν ανθρώπινες απώλειες.(5) Αυτοί γνωρίζουν πολύ καλά ότι ο Μέγας Βασιλιάς είναι η προσωποποίση του Θεού επί της γης. Στο Πανελλήνιο εσείς έχετε τους φιλοσόφους σας, εμείς έχουμε τους δικούς μας επιστήμονες, τους Μάγους. Αυτοί δεν βρίσκονται στην αγορά της πόλης αλλά πάντα δίπλα μου, πιστοί σύμβουλοι που φροντίζουν ο λαός να έχει αίσθημα δικαίου, και ευσέβεια."

Ο Δημάρατος κατάλαβε, πλησίαζε αναπόφευκτα η μεγάλη στιγμή της σύγκρουσης δυο κορυφαίων αλλά διαφορετικών πολιτισμών. Από την μία ο Ελληνικός πολιτισμός με την ατομική ελευθερία, τους ανθρώπινους νόμους, τους πολίτες να αγαπούν τους θεούς τους αλλά δίχως να τους κάνουν αρχηγούς των Κρατών τους, και από την άλλη ο Περσικός πολιτισμός με έναν άρχοντα και ηγεμόνα θεοποιημένο που τον προσκυνούσαν όλοι. Η ειδοποιός διαφορά ήταν τεράστια. Ο κίνδυνος της Ελληνικής αυτοκρατορίας του πνεύματος ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την αχανή Περσική αυτοκρατορία. Ο Δαρείος ήξερε ότι στην φύση επικρατεί ο ισχυρότερος κυνηγώντας και σκοτώνοντας τους αντιπάλους του. Το ίδιο ισχύει και για τον πολιτισμό.

-->

"Αρκετά είπαμε για σήμερα,"

-->είπε ο Δαρείος

-->

"θα φροντίσουν πάντες να μη σου λείψει τίποτα.

Σε χαιρετώ, θα τα ξαναπούμε σύντομα."

Μετά από αυτή την συζήτηση του έφεραν την φαρέτρα του γεμάτη βέλη και ο Δαρείος πήγε στο κυνήγι του λιονταριού.

-->

Γνώριζε πολύ καλά την συμβολική αξία που έχει το κυνήγι, για αυτό και η απεικόνιση που έφερε το αρχαίο περσικό νόμισμα ο δαρεικός (τοξότης), δεν είναι κάποιος τυχαίος τοξότης, αλλά ο ίδιος ο Δαρείος στο κυνήγι του λιονταριού.

-->

Μετά από μερικές μέρες ο Δαρείος κάλεσε τον Δημάρατο και του είπε:

"Φιλοξενούμενε, δύσκολοι καιροί έρχονται. Η Περσία πρέπει να τιμωρήσει την Αθήνα, που είχε την αναίδεια να μας προσβάλει φτάνοντας –πριν τους απωθήσουμε- με τον στρατό μέχρι τις Σάρδεις, και να ενώσει τις πόλεις σε ένα ενιαίο κράτος. Φυσικά, αυτό θα γίνει με ελάχιστες ανθρώπινες απώλειες."

Ο Δημάρατος κατάλαβε. Ο Δαρείος θα ξεκινούσε πόλεμο πριν οι Μακεδόνες ετοιμάσουν αξιόλογο στράτευμα και την στιγμή που υπήρχαν διαφορές μεταξύ Αθηνών-Σπάρτης. Πως θα τολμούσε κάτι τέτοιο και χωρίς μεγάλες ανθρώπινες απώλειες, η Αθήνα είχε εξαιρετικό στράτευμα και η Σπάρτη ήταν το στρατιωτικό υπερόπλο της Ελλάδος...

"Κάθε πόλεμος χρειάζεται άρτια προετοιμασία"

συνέχισε ο Δαρείος,

"για αυτό σου γνωρίζω τον ανιψιό μου Μαρδόνιο."

"Χαίρε Δημάρατε, και εκτός από αυτά, οι Αθηναίοι βοήθησαν τους Ίωνες να επαναστατήσουν.Βέβαια, κάποτε οι Παναχαιοί κατέστρεψαν την Τροία και κανείς δεν πήρε εκδίκηση. Τώρα θα το κάνουμε εμείς..."

είπε ο Μαρδόνιος.

"Ξεχνάς το τέλος του (επίσης στρατηγού) Έκτορα"

σκέφτηκε ο Δημάρατος...(6)

"Μην ανησυχείς, κανείς από τους δικούς σου στην Σπάρτη δεν θα πάθει τίποτα."

Προσπάθησε να καθησυχάσει τον Δημάρατο ο Δαρείος.

"Πως θα γίνει αυτό;"

Ρώτησε σαστισμένος ο Δημάρατος.

"Όταν οι απεσταλμένοι μας πήγαν αφιερώματα στους Δελφούς, φρόντισαν και έμαθαν σε ποιες θρησκευτικές εορτές οι Σπαρτιάτες δεν πολεμάνε, αυτήν ακριβώς την ημερομηνία θα πολεμήσουμε τους Αθηναίους."*

Του απάντησε ο Δαρείος

Ο Δημάρατος θυμήθηκε ότι ξεσκεπάστηκε η μηχανορραφία εναντίον του κι ο Κόβων εξορίστηκε από τους Δελφούς και η ιέρεια του Μαντείου, η Περιάλλα, έχασε το αξίωμα της. Έπρεπε να περάσουν στην Σπάρτη κάποιον του χεριού τους, να τον καθαιρέσουν.

"Στον κόρφο της χώρας μου φωλιάζουν τώρα ηγέτες προδότες" σκέφτηκε.

"Και για να σου αποδείξω ότι αλήθεια λέω,"

συνέχισε ο Δαρείος,

"δεν θα πειράξω την Σπάρτη, άκουσε τι προσεύχεται ο Αρισταγόρας. Πέστα οινοχόε...:"

Ηρόδοτος 5,105,1-2:

"ὦ Ζεῦ, ἐκγενέσθαι μοι Ἀθηναίους τίσασθαι", (Ζεύς, άσε με να εκδικηθώ τους Αθηναίους)

εἴπαντα δὲ ταῦτα προστάξαι ἑνὶ τῶν θεραπόντων δείπνου προκειμένου αὐτῷ ἐς τρὶς ἑκάστοτε εἰπεῖν

"δέσποτα, μέμνεο τῶν Ἀθηναίων."

"Δέσποτα, λέει, λυπήσου τους Αθηναίους. Μόνο τους Αθηναίους. Κατάλαβες;"

Ο Δημάρατος πάγωσε. Τον γνώριζε.

Ο Αρισταγόρας ήταν αυτός που είχε συναντηθεί στην Σπάρτη με τον Κλεομένη...

-->

"Δεν είναι μόνο οι ηγέτες προδότες στην χώρα μου" σκέφτηκε

και είδε άλλον έναν αξιωματούχο των Περσών, τον παλιό ηγεμόνα των Αθηνών, τον Ιππία.

Πριν την μάχη του Μαραθώνα

"Ο μεγαλύτερος κίνδυνος κίνδυνος για την Ελλάδα είναι ο φιλόδοξος Μαρδόνιος που είναι ανιψιός του Δαρείου αλλά και γαμπρός του "

σκέφτηκε ο Δημάρατος.

Ο Δημάρατος πήγε στον Δαρείο και του είπε:

"Περίεργα συμπεριφέρονται οι Ιωνες στην Περσική επικράτεια, έχεις έμπιστους στρατηγούς στην ενδοχώρα;"

Ο Μαρδόνιος ανακλήθηκε από τον Δαρείο, ο οποίος έστειλε τον Δάτη και τον Αρταφέρνη να καταλάβουν την Ελλάδα. Οι εκστρατεία τους τελικά έληξε με την ταπεινωτική ήττα τους στον Μαραθώνα....

-->*Και όντως στην μάχη του Μαραθώνα λόγω θρησκευτικής εορτής έφτασαν οι Σπαρτιάτες αργότερα, όπως δεν έλαβαν μέρος δέκα χρόνια αργότερα για τους ίδιους λόγους – με λαμπρή εξαίρεση τον Λεωνίδα και τους ακολούθους του- και στην μάχη των Θερμοπυλών. Σύμπτωση;
-->

Ηρόδοτος Ἱστοριῶν ἕκτη ἐπιγραφομένη Ἐρατώ:

Ιστορικό κείμενο

120

Λακεδαιμονίων δὲ ἧκον ἐς τὰς Ἀθήνας δισχίλιοι μετὰ τὴν πανσέληνον, ἔχοντες σπουδὴν πολλὴν καταλαβεῖν, οὕτω ὥστε τριταῖοι ἐκ Σπάρτης ἐγένοντο ἐν τῇ Ἀττικῇ. ὕστεροι δὲ ἀπικόμενοι τῆς συμβολῆς ἱμείροντο ὅμως θεήσασθαι τοὺς Μήδους· ἐλθόντες δὲ ἐς τὸν Μαραθῶνα ἐθεήσαντο. μετὰ δὲ αἰνέοντες Ἀθηναίους καὶ τὸ ἔργον αὐτῶν ἀπαλλάσσοντο ὀπίσω.

συνεχίζεται εδώ...

-->

Νίκος Σάμιος

(1)

-->

.Σχεδιαστική πρόταση αναπαράστασης του θρόνου του Απόλλωνα στο Αμυκλαίο,με το ξόανο του θεού τοποθετημένο στο κέντρο της κατασκευής.Από τον Χέλμουτ Πρίκνερ (1992) 2. Μαρμάρινη κονσόλα του θρόνου στην οποία συνδυάζονται ιωνικά στοιχεία με δωρικά 3. Τμήμα της μαρμάρινης σίμης (κορνίζας) του θρόνου με φυτικό διάκοσμο 4. Τεράστιο λεοντοπόδαρο που αποδεικνύει ότι ο θρόνος είχε πράγματι τη μορφή καθίσματος.(Το γλυπτό που βρίσκεται επάνω από το λεοντοπόδαρο είναι μεταγενέστερο.) 5. Η εκκλησία του Προφήτη Ηλία (της βυζαντινής εποχής) στην οποία φαίνονται καθαρά τα ενσωματωμένα μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη του θρόνου, μεταξύ των οποίων και το τεράστιο κατώφλι

Πηγή ΤΟ ΒΗΜΑ

-->

(2)Η ΚΡΥΠΤΕΙΑ (Η μυστική υπηρεσία της Σπάρτης)

«Κρυπτεία» στα αρχαία Ελληνικά σημαίνει η κρυφή, άρα μυστική (εννοείται υπηρεσία) και «ξενηλασία» = η απέλαση των ξένων, άρα η «κρυπτεία» και η «ξενηλασία» δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ο,τι είναι σήμερα οι λεγόμενες μυστικές υπηρεσίες των κρατών και οι απελάσεις των ξένων για κατασκοπευτικούς και άλλους λόγους.

Ήταν αυτή περίπου: οι επικεφαλής των νέων έστελναν κάθε τόσο τους πιο έξυπνους στην ύπαιθρο, κάθε φορά σε άλλο μέρος, οπλισμένους με εγχειρίδια και εφοδιασμένους με την απαραίτητη τροφή και τίποτε άλλο. Κι αυτοί την ημέρα σκορπίζονταν σε κρυφούς τόπους, όπου κρύβονταν και αναπαύονταν, τη νύχτα, όμως, κατέβαιναν στους δρόμους κι όποιον από τους εχθρούς τον έπιαναν, τον έσφαζαν και για τους ξένους υπήρχαν οι απελάσεις, η λεγόμενη «ξενηλασία».

(3)

-->

ΟΙ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

ΕΥΡΥΠΟΝΤΙΔΕΣ

Ευρυπών 895 - 865 υιός Προκλέους
Πρύτανις 865 - 835 υιός Ευρυπώντος
Πολυδέκτης 835 - 805 υιός Πρυτάνιδα
Εύνομος 805 - 775 υιός Πολυδέκτη
Χάριλλος 775 - 750 υιός Ευνόμου
Νίκανδρος 750 - 720 υιός Χαρίλλου
Θεόπομπος 720 - 675 υιός Νικάνδρου
Αναξανδρίδας 675 - 660 υιός Θεοπόμπου
Αρχίδαμος Α' 660 - 645 υιός Αναξανδρίδα
Αναξίλας 645 - 625 υιός Αρχιδάμου Α'
Λεωτυχίδας Α' 625 - 600 υιός Αναξίλα
Ιπποκρατίδας 600 - 575 υιός Λεωτυχίδα Α'
Αγασικλής 575 - 550 υιός Ιπποκρατίδα
Αρίστων 550 - 515 υιός Αγασικλή
Δημάρατος 515 - 491 υιός Αρίστωνος
Λεωτυχίδας Β' 491 - 469 δισέγγονος Ιπποκρατίδα

ΑΓΙΑΔΕΣ

Ευρυσθένης Χ - 930
'Αγις Α' 930 - 900 υιός Ευρυσθένη
Εχέστρατος 900 - 870 υιός 'Αγι Α'
Λεοβώτας 870 - 840 υιός Εχέστρατου
Δόρυσσος 840 - 815 υιός Λεοβώτα
Αγησίλαος Α' 815 - 786 υιός Δόρυσσου
Αρχέλαος 786 - 760 υιός Αγησίλαου Α'
Τήλεκλος 760 - 740 υιός Αρχέλαου
Αλκαμένης 740 - 700 υιός Τήλεκλου
Πολύδωρος 700 - 665 υιός Αλκαμένη
Ευρυκράτης 665 - 640 υιός Πολύδωρου
Αναξανδρίδας Α' 640 - 615 υιός Ευρυκράτη
Ευρυκρατίδας 615 - 590 υιός Αναξανδρίδα
Λέων 590 - 560 υιός Ευρυκρατίδα
Αναξανδρίδας Β' 560 - 520 υιός Λέοντα
Κλεομένης Α' 520 - 490 υιός Αναξανδρίδα
Λεωνίδας Α' 490 - 480 υιός Αναξανδρίδα

(4)
-->από την Αρχαϊκή εποχή το Αμυκλαίον θα αποτελεί σημαντικό πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο της Σπάρτης, η οποία επιπλέον καθιερώνει τα Υακίνθια, εορτή που τελείται στο ιερό και συμβολίζει την πολιτική συμφιλίωση της δωρικής Σπάρτης, όπως εκφράζεται με τον Απόλλωνα, με τον προδωρικό πληθυσμό των Αμυκλών, που εκπροσωπείται από τον Υάκινθο. Παράλληλα στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. καλούν τον Βαθυκλή για να οικοδομήσει τον θρόνο.

Το βέβαιον είναι ότι το άγαλμα προϋπήρχε στη θέση αυτή τουλάχιστον μισό αιώνα προτού κατασκευαστεί ο θρόνος. Στην ουσία ήταν ένα ξύλινο ξόανο σε μορφή κίονα, επενδυμένο με μεταλλικά ελάσματα και με πρόσωπο επιχρυσωμένο. Το ίδιο έχει χαθεί- και λόγω του ευπαθούς υλικού του-, σώζεται, όμως, όπως λέει ο κ. Δεληβορριάς, η εγκοπή του βάθρου μέσα στην οποία ήταν προσαρμοσμένο το κεντρικό ξύλο του ξοάνου. Πού «κοιτούσε»; Προς τον Ταΰγετο, προς τα δυτικά δηλαδή, ενώ μέσα στο βάθρο του ήταν ο τάφος του Υακίνθου, όπου κατά την πρώτη ημέρα των Υακινθίων γίνονταν σπονδές

Πολύ νωρίς,από τις αρχές του 19ου αιώνα,εκδηλώθηκε το ενδιαφέρον για το Αμυκλαίον,χάριν της ανάγνωσης του Παυσανία,ενώ πρώτος ανασκαφέας του ιερού ήταν ο αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας το 1889-90,ο οποίος αποκάλυψε κτιστό ανάλημμα και τον περίβολο του ναού.Η ανασκαφή συνεχίστηκε το 1904 από τον Φουρτβέγκλερ και τον αρχιτέκτονα Φίχτερ και το 1907 από τον Α.Σκιά,ο οποίος μετακινώντας την εκκλησία της Αγίας Κυριακής εντόπισε ότι ο θρόνος βρισκόταν ακριβώς από κάτω.Το 1924 ακολούθησαν έρευνες από τον Ε.Βuschor και τον W. von Μassow, οι οποίοι επιβεβαίωσαν τη λατρεία στον χώρο από τη Μυκηναϊκή εποχή.

Ενδιαφέρον όμως έχει η προσέγγιση κάθε μελετητή στη μορφή του ιερού. Αλλοι τοποθετούν το ξόανο εντός του θρόνου και άλλοι το ανεβάζουν επάνω του.Αλλοι θεωρούν ότι ξόανο και θρόνος έχουν το ίδιο ύψος,ενώ όλοι αναπτύσσουν τον διάκοσμο με διαφορετικό τρόπο.Παρ΄ όλα αυτά,αξίζει να αναφερθεί ότι σε όλες τις σχεδιαστικές αναπαραστάσεις δεσπόζει η ιδέα του καθίσματος.

Πηγή:ΤΟ ΒΗΜΑ, ΜΑΡΙΑ ΘΕΡΜΟΥ | Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2009
(4)
-->

Η ολοκληρωτική καταστροφή του πιθανότατα έγινε στα χρόνια του Θεοδοσίου Α΄, ο οποίος κατάργησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες, και στα χρόνια του εγγονού του, Θεοδοσίου Β΄.

-->

(5) Οι Πέρσες νίκησαν στην μάχη τους Αιγυπτίους διότι έβαλαν μπροστά στο στράτευμα γάτες. Οι Αιγύπτιοι για τους οποίους οι γάτες ήταν ιερό ζώο, θεά, δεν πολέμησαν.

(6)

-->Στην μάχη των Πλαταιών ένας Σπαρτιάτης, ο Αρίμνηστος, εντόπισε τον Μαρδόνιο πάνω στο άλογο του και τον σκότωσε· το πτώμα του δέθηκε πίσω από ένα άλογο και σερνόταν μπροστά στους εχθρούς-όπως στη σκηνή της Ιλιάδος το πτώμα του Έκτορα σερνόταν από τον Αχιλλέα.
https://www.youtube.com/watch?time_continue=261&v=OFbvtJG8lJA