Ο «Πλούτος» του Αριστοφάνη.

 Ο «Πλούτος» είναι η τελευταία σωζόμενη κωμωδία του

Αριστοφάνη

. 

Παρουσιάστηκε  σε μια εποχή που η Αθήνα βίωνε σοβαρή οικονομική και κοινωνική κρίση μετά την ήττα της στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Το έργο αποτελεί ένα κομβικό σημείο στην ιστορία του θεάτρου, καθώς σηματοδοτεί το πέρασμα από την Αρχαία στη Μέση Αττική Κωμωδία, μειώνοντας τον ρόλο του Χορού και εστιάζοντας σε πιο οικουμενικά κοινωνικά θέματα παρά σε προσωπικές πολιτικές επιθέσεις.

Ο Χρεμύλος, ένας φτωχός αλλά έντιμος Αθηναίος γεωργός, είναι απογοητευμένος από την κοινωνική αδικία, καθώς βλέπει ότι οι άδικοι και οι απατεώνες πλουτίζουν, ενώ οι τίμιοι υποφέρουν. Επισκέπτεται το Μαντείο των Δελφών για να ρωτήσει αν πρέπει να αναθρέψει τον γιο του ως τίμιο πολίτη ή ως απατεώνα. 

Ο χρησμός του Απόλλωνα του λέει να ακολουθήσει τον πρώτο άνθρωπο που θα συναντήσει βγαίνοντας από τον ναό. Αυτός αποδεικνύεται ότι είναι ένας τυφλός και ρακένδυτος γέροντας, ο οποίος, μετά από πιέσεις του Χρεμύλου και του δούλου του, Καρίωνα, αποκαλύπτει ότι είναι ο θεός Πλούτος. Ο Πλούτος εξηγεί ότι ο Δίας τον τύφλωσε από ζήλια, ώστε να μην μπορεί να ξεχωρίζει τους δίκαιους από τους άδικους και να μοιράζει τα αγαθά τυχαία.

 Ο Χρεμύλος συλλαμβάνει ένα τολμηρό σχέδιο: να βοηθήσει τον Πλούτο να ξαναβρεί το φως του, ώστε να μοιράζει τον πλούτο δίκαια, μόνο στους καλούς και έντιμους ανθρώπους.

Καθώς ετοιμάζονται να μεταφέρουν τον θεό για θεραπεία στον ναό του Ασκληπιού, εμφανίζεται μια απρόσκλητη φιγούρα: η Πενία (Φτώχεια). Σε έναν από τους πιο διάσημους διαλόγους («αγώνες») της αρχαίας γραμματείας, η Πενία προσπαθεί να τους αποτρέψει, προβάλλοντας μια ισχυρή λογική:

• Υποστηρίζει ότι αν όλοι οι άνθρωποι γίνουν πλούσιοι, κανείς δεν θα θέλει πλέον να εργαστεί.
• Χωρίς την ανάγκη της βιοπάλης, οι τέχνες, η γεωργία, η ναυτιλία και η επιστήμη θα εξαφανιστούν, οδηγώντας την κοινωνία στην παρακμή. 

Παρά τα επιχειρήματά της, ο Χρεμύλος την διώχνει. Ο Πλούτος οδηγείται στο Ασκληπιείο, θεραπεύεται και ξαναβλέπει το φως του.

Με τον Πλούτο να βλέπει καθαρά, η κοινωνική πραγματικότητα ανατρέπεται ριζικά: 

• Οι δίκαιοι και φτωχοί πολίτες γίνονται αμέσως πλούσιοι, ενώ οι άδικοι, οι συκοφάντες και οι εκμεταλλευτές χάνουν τις περιουσίες τους.
• Η ζωή των ανθρώπων αλλάζει, αλλά σύντομα εμφανίζονται οι παρενέργειες που είχε προβλέψει η Πενία: οι θεοί  επειδή οι άνθρωποι έχουν πλέον τα πάντα και δεν κάνουν άλλες θυσίες ή προσφορές στους ναούς.
• Ο Ερμής και οι ιερείς αναγκάζονται να ζητήσουν δουλειά ως υπηρέτες στους πλούσιους ανθρώπους για να επιβιώσουν.
•  Το έργο ολοκληρώνεται με μια θριαμβευτική πομπή, όπου ο Πλούτος εγκαθίσταται μόνιμα στο Ερεχθείο στην Ακρόπολη, ως προστάτης της νέας δίκαιης οικονομικής τάξης.