Το ανάγλυφο της «Σκεπτομένης Αθηνάς»-Η ασάλευτη ζωή

 

H ελευθερία και η δημοκρατία απαιτούν θυσίες.

Το

ανάγλυφο της «Σκεπτομένης Αθηνάς». Αυτό το αριστούργημα του αυστηρού ρυθμού εκτίθεται στο Μουσείο Ακρόπολης.

 

Σε αντίθεση με τα επιβλητικά αγάλματα της θεάς (όπως η Πρόμαχος ή η Παρθένος) που εκπέμπουν δέος και θρίαμβο, εδώ η Αθηνά είναι εσωστρεφής, σκεπτική και ευάλωτη. Καθρεφτίζει την ελληνική κοινωνία κάθε εποχής τη στιγμή που χαμηλώνει τα όπλα για να αναλογιστεί τις συνέπειες των πράξεών της.

Μία από τις επικρατέστερες ερμηνείες θέλει τη στήλη να αναγράφει τα ονόματα των πεσόντων στους πολέμους της Αθήνας. Η Αθηνά δεν πανηγυρίζει για τη νίκη· θρηνεί και προβληματίζεται για το ανθρώπινο κόστος. Είναι η ίδια η προσωποποίηση της πόλης που συνειδητοποιεί ότι η ελευθερία και η δημοκρατία απαιτούν θυσίες.

Η στάση του σώματός της δείχνει αυτοσυγκέντρωση και περισυλλογή. Δεν ενεργεί παρορμητικά. Αυτό το «σκίρτημα» της σκέψης είναι που γέννησε τη φιλοσοφία, την αυτοκριτική και τον διάλογο, στοιχεία που αποτελούν τα θεμέλια του ελληνικού πνεύματος.

Είναι ένας καθρέφτης που πάλλεται ανάμεσα στο καθήκον (το δόρυ και το κράνος) και στη συνείδηση (το σκυμμένο κεφάλι).

Η θλίψη της Παλλάδας δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά γίνεται σύμβολο για την αγωνία, τα δεινά και την ιστορική μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας.

 Το γνωστό ποίημα «Της Αθηνάς ανάγλυφο» του Κωστή Παλαμά (από τη συλλογή Η ασάλευτη ζωή) είναι εμπνευσμένο από το ομώνυμο αρχαίο ελληνικό ανάγλυφο της Σκεπτόμενης Αθηνάς.