Να τα πούμε;

"Πέστε τα!"

"Δώμα προσετραπόμεσθ' ανδρός μέγα δυναμένοιο,ός μέγα μεν δύναται,μεγα δε βρέμει,όλβιος αιεί... αυταί ανκλίνεσθαι θύραι...πλούτος γαρ έσεισι πολλός,συν πλούτω δε και ευφροσύνη τεθαλυία, ειρήνη τ' αγαθή"

(ΟΜΗΡΟΥ ΒΙΟΙ, εκδ. OXFORD,V5) 

Η εθιμική ερωτο-απόκριση „Να ταπούμε;“ "Πέστε τα!" δεν ανάγεται στους βυζαντινούς χρόνους!

Τα κάλαντα, παρά την χριστιανική τους επίφαση, προέρχονται από την προχριστιανική εποχή. Η Εκκλησία σκόπιμα τοποθέτησε τις ημερομηνίες αυτές για να εκτοπίσει τις λαμπρές ελληνικές, εθνικές (τις οποίες απεκάλεσαν ειδωλολατρικές) εορτές.*

Η παράδοση που ζούμε...
Όσο κι αν οι εποχές αλλάζουν και εκατομμύρια γενιές διαδέχονται η μία την άλλη, δημιουργώντας καινούριους πολιτισμούς και κοινωνίες, οι άνθρωποι, ανά τον κόσμο και ανέκαθεν, επιμένουμε, κάποιες μέρες του χρόνου, να σταματάμε τα ρολόγια και να καταργούμε τον μεταξύ μας χρόνο. Έθιμα, με χιλιάδες χρόνια ζωής, που ζωντανεύουμε έστω για λίγο, κρατούν σφιχτή την μακραίωνη αλυσίδα του πολιτισμού μας.

Ας πούμε πως αυτό είναι μέρος μιας σιωπηρής μας "συμφωνίας": να παραδίδουμε ο ένας στον άλλον (γι' αυτό και η λέξη "παράδοση") τη σκυτάλη που, με φροντίδα, κάποιοι πρόγονοί μας δημιούργησαν αλλά και ν' αφήνουμε σ' αυτήν κάποια δικά μας δαχτυλικά αποτυπώματα...

ΚΑΛΑΝΤΑ
Ένα απ' τα ωραιότερα έθιμα είναι τα κάλαντα ή "άσματα Αγερμού", κατά τους βυζαντινούς (1) , η μαγευτική μελωδία των γιορτών του Δωδεκαημέρου. Η ιστορία τους, γεμάτη μυρωδιές και θύμησες από φρεσκοασβεστωμένες αυλές, κόκκινα παιδικά μαγουλάκια και λογιών λογιών φωνούλες που ξεχύνονται στους δρόμους μπερδεμένες σε γλυκόηχα γιορτινά "τρίγωνα", φιλέματα, μποναμάδες και παινέματα, μπορεί να μας παρασύρει σε ένα νοσταλγικό και μακρινό ταξίδι.... 

Στα χρόνια της "ειρεσιώνης"

Στην αρχαία Ελλάδα, πολλούς αιώνες πριν τη γέννηση του Χριστού, κάποιοι "παίδες αμφιθαλείς"(2) , ξεχύνονταν στους δρόμους, δύο φορές το χρόνο, όταν γιόρταζαν τα Πυανέψια ή τα Θαργήλια (3) , με "ειρεσιώνες" στα χέρια, δηλαδή κλαδιά ελιάς ή δάφνης, στολισμένα με κομμάτια μαλλιού(4) και καρπούς και τα κρεμούσαν στην πόρτα τους (όπως ακριβώς θέλει ένα πανάρχαιο έθιμο του Πόντου(5) ή όπως κρεμάμε σήμερα τα πρωτομαγιάτικα στεφάνια). Εκεί θα έμεναν μέχρι το επόμενο έτος, όποτε θα καίγονταν σε τελεστική φωτιά (όπως καίμε κι εμείς τα πρωτομαγιάτικα στεφάνια στις φωτιές του Αη-Γιάννη).

Ως "ειρεσιώνη" ονομάστηκε και το τραγούδι που έλεγαν τα παιδιά, στη διαδρομή, από σπίτι σε σπίτι(6) . Παρατηρείστε τους επόμενους στίχους,

Πρωτοχρονιά

Είναι γνωστό ότι η 1 Ιανουαρίου δεν είναι η ημερομηνία κατά την οποία γιορτάζονταν πάντα ο ερχομός του νέου έτους.Ο εορτασμός του νέου έτους είναι μια από τις αρχαιότερες γιορτές. Εκατοντάδες χρόνια π.Χ. το νέο έτος ξεκινούσε με την εμφάνιση του πρώτου φεγγαριού (στην ουσία της πρώτης ορατής ημισελήνου) μετά από την εαρινή ισημερία (πρώτη μέρα της άνοιξης). Η παράδοση αυτή διατηρείται παρά την καταπίεση των εκάστοτε θρησκευτικών καθεστώτων από τους Κούρδους, Πέρσες και άλλους ασιατικούς λαούς μέχρι σήμερα, με την γιορτή Νέβρος ή σωστότερα Νού ρουζ: νέα μέρα-φως, από την περσική διάλεκτο φαρσί, η διαχρονική εξέλιξη της λέξης είναι Ruz, Roç ή Rojς ( περσική διάλεκτοι) Rauça (ινδοιρανικά), Lux λατινικά, Luy αρμένικα, Λυκ (φως) ελληνικά.
Στον ευρωπαϊκό χώρο η Ρωμαϊκή γερουσία κήρυξε την πρώτη Ιανουαρίου ως το ξεκίνημα του νέου έτους, το 153 π.Χ. Ωστόσο η αναδιάρθρωση του ημερολογίου συνεχίστηκε έως τον Ιούλιο Καίσαρα, το 46 π.Χ. ο οποίος και καθιέρωσε το γνωστό σε όλους Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο όριζε την 1 Ιανουαρίου ως την ημερομηνία έναρξης του νέου έτους. Ο Ιούλιος Καίσαρας όμως για να καταφέρει να επιτύχει έναν συγχρονισμό αναγκάστηκε να αφήσει το προηγούμενο έτος για επιπλέον 445 μέρες.

Το νεογέννητο έτος

Η παράδοση της χρήσης ενός μωρού το οποίο συμβόλιζε τον ερχομό του νέου έτους ξεκίνησε από την Ελλάδα γύρω στο 600π.Χ. Εκείνη την εποχή αποτελούσε παράδοση ο εορτασμός του θεού του κρασιού, Διόνυσου, μέσω της επίδειξης ενός μωρού μέσα σε ένα καλάθι, το οποίο συμβόλιζε την αναγέννηση του θεού. Αν και οι πρώτοι χριστιανοί χαρακτήρισαν την παραπάνω παράδοση παγανιστική, η δημοτικότητα του συμβόλου αυτού ώθησε την εκκλησία να αναθεωρήσει τις απόψεις της. Η εκκλησία τελικά επέτρεψε στα μέλη της να γιορτάσουν το νέο έτος με ένα μωρό, το οποίο συμβόλιζε τη γέννηση του Ιησού.

Κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα, η εκκλησία παρέμενε αντίθετη με το εορτασμό της πρωτοχρονιάς. Η πρώτη Ιανουαρίου γιορτάζεται από τα δυτικά έθνη μόνο τα τελευταία 400 χρόνια.

... και τα κάλαντα

Όχι μόνο η πρωτοχρονιά αλλά και τα κάλαντα έχουν αρχαία ελληνική παράδοση. Κάντε μία σύγκριση:

«Στο σπίτι ετούτο πού ‘ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη
ν’ ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα
να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη
και να γεμίσουν τα σταμνιά μέλι, κρασί και λάδι
κι η σκάφη του ζυμώματος με φουσκωτό ζυμάρι».

(τα κάλαντα της Θράκης)

"Δώμα προσετραπόμεσθ' ανδρός μέγα δυναμένοιο,ός μέγα μεν δύναται,μεγα δε βρέμει,όλβιος αιεί... αυταί ανκλίνεσθαι θύραι...πλούτος γαρ έσεισι πολλός,συν πλούτω δε και ευφροσύνη τεθαλυία, ειρήνη τ' αγαθή"

(ΟΜΗΡΟΥ ΒΙΟΙ ,εκδ. OXFORD,V5)

Σχετικό θέμα:

Τα κάλαντα στην αρχαία Ελλάδα

Ο συμβολισμός του ροδιού στην αρχαία Ελλάδα

Τα κάλαντα στην αρχαία Ελλάδα

Στα αρχαία Ελληνικά χρόνια υπήρχε το έθιμο της ειρεσιώνης με τους "παίδας τους αμφιθαλείς" (παιδιά που και οι δυο γονείς τους βρίσκονταν στη ζωή) να γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και να εύχονται στους οικοδεσπότες τραγουδώντας ευχές και παινέματα.

Έτσι στη Σάμο , σε κάποια ανοιξιάτικη γιορτή του Απόλλωνα, παιδιά που κρατούσαν την ειρεσιώνη ( ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης που πάνω του στόλιζαν συνήθως καρπούς ,ταινίες, κομμάτια μαλλιού και κρεμούσαν μικρά μπουκάλια γεμάτα κρασί , μέλι και λάδι ) τραγουδούσαν στίχους που παραπέμπουν σε νεοελληνικά κάλαντα , 9 αιώνες πριν από τη γέννηση του Χριστού.

"Δώμα προσετραπόμεσθ' ανδρός μέγα δυναμένοιο,ός μέγα μεν δύναται,μεγα δε βρέμει,όλβιος αιεί... αυταί ανκλίνεσθαι θύραι...πλούτος γαρ έσεισι πολλός,συν πλούτω δε και ευφροσύνη τεθαλυία, ειρήνη τ' αγαθή"

(ΟΜΗΡΟΥ ΒΙΟΙ ,εκδ. OXFORD,V5)
Στην Αθήνα, γιορτάζοντας τα Πυανέψια ή τα Θαργήλια ή τα Διονύσια, το μήνα Ποσειδαίωνα (15 Δεκεμβρίου-15 Ιανουαρίου) κρεμούσαν την ειρεσιώνη στο ιερό του Απόλλωνα και στις εξώπορτες των σπιτιών για ένα χρόνο , ενώ στη συνέχεια την έκαιγαν στην τελεστική φωτιά (κάτι που παραπέμπει στα στεφάνια της Πρωτομαγιάς που τα καιμε στις φωτιές του Αϊ Γιάννη).
Επίσης κρατούσαν τους θύρσους , (ραβδιά ξύλινα ή καλάμια, τυλιγμένα με φύλλα κισσού ή αμπελιού και "κορφή" ένα κουκουνάρι πεύκου) και ομοιώματα πλοίων που συμβόλιζαν τον ερχομό του Διόνυσου.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο από την πηγή...

ΟΙ ΕΛΒΕΤΟΙ ΕΧΟΥΝ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ

Η Ελβετία είναι η χώρα με το υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα (μετά το Μπρουνέι που κάθε πολίτης του είναι ιδιοκτήτης πετρελαιοπηγών).

Η Ελβετία δεν έχει κάποιες ιδιαίτερες πλουτοπαραγωγικές πηγές, είναι μια ορεινή χώρα στο κέντρο της Ευρώπης, όλη η επικράτεια της Ελβετίας βρίσκεται στις Άλπεις. Η μόνη ιδιαίτερη πλουτοπαραγωγική πηγή της είναι ακριβώς το πολίτευμα της: Η σε μεγάλο βαθμό άμεση δημοκρατία που με συχνά δημοψηφίσματα και άλλους αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς αποτρέπει και εμποδίζει την ανάπτυξη της διαφθοράς και ευνοεί την ευμάρεια όλων των πολιτών της χώρας.

Το πολίτευμα της Ελβετίας έχει μια παράδοση συνεχούς εφαρμογής και βελτίωσης επτακοσίων χρόνων, οι καταβολές του όμως και οι ρίζες του όπως και οι ρίζες των ίδιων των ελβετών πάνε πολύ μακριά... στον αρχαίο ελληνικό κόσμο!

Παραθέτω μερικές ιστορικές αποδείξεις:

1. Ο Ιούλιος Καίσαρας αναφέρει στα απομνημονεύματα του ότι πάνω στις Άλπεις συγκρούστηκε με ελληνικές φυλές.
2. Στην ρωμαϊκή ιστορία αναφέρεται ότι ο Αννίβας για να φτάσει στην Ρώμη (Hannibal ante Portae Romae – ο Αννίβας μπροστά στις πύλες της Ρώμης) πέρασε (οδηγώντας και ελέφαντες) πάνω από τις Άλπεις τις επονομαζόμενες ελληνικές – Graecae Alpae appellabantur.
3. Η ιστορία των ίδιων των ελβετών αναφέρει ότι στους διαφόρους πολέμους που εμπλεκόταν οι έλληνες (ομηρικούς, περσικούς, κλπ) στέλνονταν εκστρατευτικά σώματα για να βοηθήσουν τους έλληνες. Αυτό δεν θα γινόταν αν δεν είχαν συνείδηση ελληνική, ότι είναι δηλαδή έλληνες, αφού ως γνωστόν όλες οι ελληνικές φυλές θεωρούσαν καθήκον τους να συμμετάσχουν στους πολέμους αυτούς.
4. 4. Κατά την περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας δεν υπήρχε ρωμαϊκός στρατός κατοχής στην Ελβετία, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Ως γνωστόν η Ρώμη από σεβασμό στους έλληνες για την συμβολή τους στον πολιτισμό που οι ρωμαίοι κληρονομήσαν, δεν ήθελαν να θεωρείται η Ελλάδα χώρα υπό κατοχή και δεν είχαν στρατό όπως είχαν στις περιοχές των βαρβάρων.

5. Οι ελβετοί στην σύγχρονη εποχή ήταν οι πιο διαπρύσιοι φιλέλληνες. Ήταν από τους πρώτους που έστειλαν βοήθεια και (κατά την αρχαία τους παράδοση) πολεμιστές στους αγωνιζομένους για την ανεξαρτησία από τον οθωμανικό ζυγό έλληνες. Μόλις απελευθερώθηκε η Ελλάδα έστειλαν οικονομική βοήθεια, ίδρυσαν και λειτούργησαν σχολεία, έστειλαν διοικητές, έπαρχους και βοήθησαν στην στελέχωση του άρτι δημιουργημένου κράτους. Οι σχέσεις του Καποδίστρια με τους ελβετούς ήταν στενές, ο ίδιος είχε συμβάλλει στην δημιουργία του συντάγματος τους και του καντονιακού ομοσπονδιακού τους συστήματος με προσωπικά του προσχέδια και προτάσεις. Το σύνταγμα του Καποδίστρια (για την Ελλάδα) είχε ελβετικά πρότυπα δεδομένου ότι αυτός είχε σχεδιάσει και το ελβετικό. Τέλος τις περίφημες πατάτες ο Καποδίστριας τις προμηθεύτηκε από τους ελβετούς(2). Στην υποσημείωση (3) παραθέτω σχετικό άρθρο του Ιωάννη Παρίση υποστράτηγου ε.α., διδάκτορα Πολιτικής Επιστήμης/Διεθνών Σχέσεων, που δημοσιεύθηκε σε σχέση με σχετικό θέμα στην εκπομπή της ΕΡΤ3 «Ανιχνεύσεις» και που δείχνει πόσο απόν είναι το κράτος της σύγχρονης Γρεκυλίας από ότι αφορά την Ελλάδα.

Πολλά τοπωνύμια στην Ελβετία έχουν σαφώς ελληνική προέλευση, όπως τα τοπωνύμια Hur (Χώρα), Euthal (Ευθαλής, περιοχή που η φύση θάλλει, που έχει καλή βλάστηση, από εκεί και το γυναικείο όνομα Ευθαλία, για όσους θυμούνται τις γελοιογραφίες του παλιού «Θησαυρού» ), Basil (Βασιλεία) κ. α.. Η λέξη Ζυρίχη είναι πιθανότατα αντίστοιχη της Τύρου.

Έχουν γιορτές και παραδόσεις που προέρχονται όπως οι δικές μας από τις αρχαίες ελληνικές, όπως τα κάλαντα, οι καλικάντζαροι, οι αποκριές κ.α. Έχουν μάλιστα και μια γιορτή που λέγεται Στρίγγλες! Τα σχόλια περιττεύουν.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ...

Ο Γεώργιος Σουρής, ο Νίκος Δήμου και η χώρα των γαϊδουριών

 Γι᾿ αὐτὸ τὸ κράτος, ποὺ τιμᾶ τὰ ξέστρωτα γαϊδούρια,

σικτὶρ στὰ χρόνια τὰ παλιά, σικτὶρ καὶ στὰ καινούργια! Γεώργιος Σουρής 

(Ερμούπολη, 2 Φεβρουαρίου 1853 - Νέο Φάληρο, 26 Αυγούστου 1919) ήταν Έλληνας σατιρικός ποιητής και ένας από τους σπουδαιότερους της νεότερης Ελλάδας, έχοντας χαρακτηριστεί ως «σύγχρονος Αριστοφάνης». Κατά τη διάρκεια της ζωής του προτάθηκε για Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας συνολικά 5 φορές!

 Ακολουθεί απόσπασμα από τα ποιητικά «κάλαντα» που έψαλε ο Γεώργιος Σουρής στους βουλευτές από την εφημερίδα του «Ο Ρωμηός» στις 22 Δεκεμβρίου 1884